ေျမျပင္မွ မွားယြင္းပစ္ခ်မႈေၾကာင့္ ပ်က္က်ခဲ့ရတဲ့ သမိုင္းဝင္ေလယာဥ္ပ်က္က်မႈမ်ား

ကမာၻသူ၊ ကမာၻသားေတြကို ထိတ္လန႔္တုန္လႈပ္ေစခဲ့တဲ့ျဖစ္စဥ္တစ္ခု ၿပီးခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းက ျဖစ္ခဲ့ပါ တယ္။ အဲဒါက အီရန္ဗိုလ္ခ်ဳပ္ကို အေမရိကန္ဘက္က လုပ္ႀကံသတ္ျဖတ္လိုက္ၿပီး ငါးရက္အၾကာမွာျဖစ္ခဲ့တဲ့ ယူကရိန္းေလယာဥ္ပ်က္က်မႈေၾကာင့္ ေလယာဥ္ေပၚလိုက္ပါလာသူ အားလုံးေသဆုံးခဲ့ရတဲ့ျဖစ္စဥ္ ျဖစ္ပါတယ္။

မွားယြင္းပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားခဲ့ရတဲ့ ဒီျဖစ္စဥ္ဟာ ကမာၻ႔သမိုင္းတစ္ေလွ်ာက္မွာ ထင္က်န္ရစ္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ထိုနည္းတူမွားယြင္းပစ္ခတ္မႈေၾကာင့္ ကမာၻ႔သမိုင္းမွာထင္က်န္ရစ္ေစခဲ့တဲ့ အလားတူပဲ ျဖစ္စဥ္မ်ားလည္း အတိတ္ မွာရွိခဲ့ပါတယ္။ ဒီရက္ပိုင္းထဲျဖစ္ပြားခဲ့ရတဲ့ အီရန္ျဖစ္စဥ္အပါအဝင္ မွားယြင္းပစ္ခ်မႈေၾကာင့္ ပ်က္က်ခဲ့ရတဲ့ ေလယာဥ္ျဖစ္စဥ္ ခုနစ္ခုအေၾကာင္းကို စံေတာ္ခ်ိန္ပရိသတ္တို႔ ဗဟုသုတအလို႔ငွာ စီစဥ္တင္ဆက္ေပးလိုက္ရ ပါတယ္။

၁။ ဆိုင္းႏိုင္းသဲကႏၲာရျဖစ္စဥ္

ဒီျဖစ္စဥ္ဟာ ၁၉၇၃ ခုႏွစ္ ေဖေဖာ္ဝါရီ ၂၁ ရက္က လစ္ဗ်ားအာရတ္ေလေၾကာင္းလိုင္းမွာ ျဖစ္ခဲ့တာပါ။ အဲဒီ ေလေၾကာင္းလိုင္းရဲ႕ ဘိုးအင္း ၇၂၇ ခရီးသည္တင္ေလယာဥ္ဟာ ထရီပိုလီၿမိဳ႕ကေနကိုင္႐ိုၿမိဳ႕ကို ပ်ံသန္းလာစဥ္ ဆိုင္းႏိုင္းသဲကႏၲာရေပၚအေရာက္မွာ အစၥေရးတိုက္ေလယာဥ္တစ္စင္းက ပစ္ခ်ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ပစ္ခ်ခံခဲ့ရတဲ့ လစ္ဗ်ားအာရတ္ေလေၾကာင္းလိုင္းပိုင္ ဘိုးရင္း ၇၂၇ ေလယာဥ္အားေတြ႕ရစဥ္။ Ref:wiki

အဲဒီေလယာဥ္ေပၚမွာ ခရီးသည္စုစုေပါင္း ၁၁၆ ဦးလိုက္ပါလာၿပီး ေလးဦးသာ အသက္ရွင္က်န္ခဲ့ကာ ၁၁၂ ဦးေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။

အစၥေရးေလတပ္ဘက္ကေတာ့ ဒီေလယာဥ္ဟာ အစၥေရးကသိမ္းပိုက္ထားတဲ့ ဆိုင္းႏိုင္းသဲကႏၲာရအတြင္းရွိ စစ္ဘက္ဆိုင္ရာအေဆာက္အဦတစ္ခုေပၚကေနျဖတ္ေက်ာ္ပ်ံသန္းမႈမျပဳခင္ လမ္းေၾကာင္းေျပာင္းပ်ံသန္းျခင္း၊ ကြင္းဆင္းျခင္းတို႔ျပဳဖို႔ သတိေပးခဲ့ရာ မလိုက္နာခဲ့တဲ့အတြက္ ပစ္ခ်ခဲ့တာျဖစ္တယ္လို႔ တုံ႔ျပန္ခဲ့ပါတယ္။

၂။ ဆာဟာလင္းျဖစ္စဥ္

ဒီျဖစ္စဥ္ကေတာ့ ၁၉၈၃ ခုႏွစ္ စက္တင္ဘာ ၁ ရက္မွာ ဆာဟာလင္းကြၽန္းေပၚ လမ္းေၾကာင္းမွားဝင္လာတဲ့ ေတာင္ကိုရီးယားေလေၾကာင္းလိုင္း ကိုရီးယားအဲပိုင္ ဘိုအင္း ၇၄၇ ေလယာဥ္ကို ဆိုဗီယက္တိုက္ေလယာဥ္က ပစ္ခ်ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ေထာက္လွမ္းေရးဌာန CIA ကထုတ္ျပန္ခဲ့တဲ့ေတာင္ကိုရီးယားခရီးသည္တင္ေလယာဥ္ပ်ံသန္းခဲ့တဲ့လမ္းေၾကာင္းနဲ႔၎ပစ္ခ်ခံရတဲ့ေနရာျပပုံ။ Ref:Wiki

ေလယာဥ္ေပၚပါေလယာဥ္အမႈထမ္းနဲ႔ ခရီးသည္စုစုေပါင္း ၂၆၉ဦးေသဆုံးခဲ့ရပါတယ္။ ဒီျဖစ္စဥ္ျဖစ္ပြားခဲ့ၿပီး ငါးရက္အၾကာမွာ ေတာင္ကိုရီးယားေလယာဥ္ကို ပစ္ခ်မိခဲ့ေၾကာင္း ဆိုဗီယက္တာဝန္ရွိသူေတြက ထုတ္ေဖာ္ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

၃။ ၁၉၈၈ အီရန္ျဖစ္စဥ္

၁၉၈၈ခုနစ္ ဇူလိုင္ ၃ ရက္မွာ အီရန္အဲပိုင္ အဲဘတ္စ္ A-300 ေလယာဥ္ဟာ အီရန္ႏိုင္ငံ ဘန္ဒါအက္ဘတ္စ္ ကေန ယူေအအီးႏိုင္ငံ ဒူဘိုင္းၿမိဳ႕ကို ပ်ံသန္းေနစဥ္ အီရန္ေရပိုင္နက္ပါရွားပင္လယ္ေကြ႕မွာ ေဟာ္မူ႔ေရလက္ၾကားအတြင္း ကင္းလွည့္ေနတဲ့ အေမရိကန္ဖရီးဂိတ္စစ္သေဘၤာ ယူအက္စ္အက္စ္ဗင္းဆင့္က စစ္တိုက္ေလယာဥ္လို႔ထင္မွတ္ၿပီး ပစ္ခ်ခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

အေမရိကန္ေရတပ္ရဲ႕ ဖရီးဂတ္စစ္သေဘၤာ USS vincennes အားေတြ႕ရစဥ္။ Ref:US Navy

အဲဒီေလယာဥ္ေပၚမွာ ကေလးငယ္ ၆၆ ဦးအပါအဝင္ ေလယာဥ္ေပၚပါတဲ့ခရီးသည္စုစုေပါင္း ၂၉၀ ဦးစလုံးေသဆုံး ခဲ့ပါတယ္။

ဒီျဖစ္ရပ္ေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာရာဇဝတ္မႈခုံ႐ုံး(ICJ) ရဲ႕ ၫႊန္ၾကားခ်က္နဲ႔ အေမရိကန္ဟာ ေသဆုံးခဲ့ရသူအားလုံးရဲ႕ မိသားစုဝင္ေတြထံ‌ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ၁၀၁ ဒသမ ၈သန္းေပးေလ်ာ္ခဲ့ရသလို ဒီျဖစ္ရပ္အတြက္ အီရန္ႏိုင္ငံကို တရားဝင္ေတာင္းပန္ခဲ့ရပါတယ္။

၄။ ၂၀၀၁ ပင္လယ္နက္ျဖစ္စဥ္

၂၀၀၁ခုႏွစ္ ေအာက္တိုဘာ ၄ ရက္မွာေတာ့ အစၥေရးႏိုင္ငံ တဲအဘစ္ၿမိဳ႕ကေန ႐ုရွားႏိုင္ငံ ႏိုဘိုစီဘရစ္ၿမိဳ႕ကို ခရီးသည္ ၇၈ ဦးလိုက္ပါ ပ်ံသန္းလာတဲ့ ႐ုရွားေလေၾကာင္းလိုင္းပိုင္ တူပိုလတ္-၁၅၄ ေလယာဥ္ဟာ ပင္လယ္နက္ကိုျဖတ္သန္းစဥ္ ခ႐ိုင္းမီးယားကမ္းေျခကေန ၁၈၆မိုင္အကြာမွာ ပစ္ခ်ခံခဲ့ရပါတယ္။

နယူးေယာက္တိုင္းသတင္းစာ၏သတင္းတစ္ပုဒ္။Ref:NewyorkTime

ျဖစ္စဥ္ျဖစ္ပြားၿပီး တစ္ပတ္ခန႔္အၾကာမွာေတာ့ မွားယြင္းပစ္ေခတ္မႈျဖစ္ေၾကာင္း ယူကရိန္းအစိုးရက ဝန္ခံခဲ့ပါတယ္။

ယူကရိန္းအစိုးရ၏ဝန္ခံေျပာဆိုခ်က္အားေဖာ္ျပထားေသာ The Guardian သတင္းတစ္ပုဒ္။ Ref:TheGuardian

၅။၂၀၀၇ ဆိုမာလီယာျဖစ္စဥ္

၂၀၀၇ခုႏွစ္ မတ္လ ၂၃ ရက္မွာေတာ့ ဘီလာ႐ုပ္စ္ေလေၾကာင္းလိုင္းပိုင္အစ္စ္လူရွင္ ၂-၇၆ ကုန္တင္ေလယာဥ္ဟာ ဆိုမာလီယာႏိုင္ငံၿမိဳ႕ေတာ္ မိုဂါဒစ္ရႉးကေနစတင္ထြက္ခြာစဥ္မွာ ဒုံးက်ည္နဲ႔ပစ္ေခတ္ခံရကာ ေလယာဥ္ေပၚပါ အမႈထမ္းနဲ႔ ခရီးသည္ ၁၁ဦးေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။

ဒီေလယာဥ္ဟာ လြန္ခဲ့တဲ့ ႏွစ္ပတ္က ဒုံးက်ည္နဲ႔ ပစ္ေခတ္ခံခဲ့ရတဲ့ေလယာဥ္ကို ျပဳျပင္ဖို႔အတြက္ အင္ဂ်င္နီယာ မ်ားကို သြားေရာက္ပို႔ေဆာင္ေပးစဥ္ ပစ္ေခတ္ခံခဲ့ရတာပဲျဖစ္ပါတယ္။

၆။ ၂၀၁၄ – ယူကရိန္းျဖစ္စဥ္

၂၀၁၄ခုႏွစ္ ဇူလိုင္ ၁၇ ရက္မွာ မေလးရွားေလေၾကာင္းလိုင္းပိုင္း MH – 17 ဟာ မေလးရွားႏိုင္ငံ ကြာတာ လန္ပူၿမိဳ႕မွ အန္စတာဒန္ၿမိဳ႕သို႔ ပ်ံသန္းစဥ္သူပုန္မ်ားထိန္းခ်ဳပ္ထားရာ နယ္ေျမကိုျဖတ္သန္းစဥ္ ပစ္ခ်ျခင္းခံခဲ့ရပါ တယ္။

MH-17 ေလယာဥ္၏အပ်က္အစီးမ်ား။

ေလယာဥ္ေပၚပါအမႈထမ္းနဲ႔ ခရီးသည္ ၂၉၈ဦးေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။ အဲဒီေသဆုံးသူေတြထဲက ၁၉၃ ဦးက ဒတ္ႏိုင္ငံသားမ်ားျဖစ္ပါတယ္။

MH-17 ေလယာဥ္၏အပ်က္အစီးမ်ား။

ဒီျဖစ္ရပ္အတြက္ ယူကရိန္းအစိုးရနဲ႔ ယူကရိန္းႏိုင္ငံ အေရွ႕ပိုင္းကိုသိမ္းပိုက္ထားတဲ့ သူပုန္မ်ားအၾကား အျပန္ အလွန္ စြပ္စြဲျပစ္တင္ခဲ့ၾကပါတယ္။

အဲဒီတိုက္ခိုက္မႈအတြက္ ၂၀၁၉ ခုႏွစ္မွာ ဒတ္အစိုးရေရွ႕ေနက သံသယရွိသူ ေလးဦးကိုထုတ္ေဖာ္ေျပာၾကားခဲ့ရာမွာ သုံးဦးဟာ ႐ုရွားစစ္တပ္ကျဖစ္ပါတယ္။

၇။ ၂၀၂၀ – အီရန္ျဖစ္စဥ္

ၿပီးခဲ့တဲ့ရက္ပိုင္းျဖစ္တဲ့ ဇန္နဝါရီ ၈ မွာ အီရန္က အေမရိကန္စစ္စခန္းမ်ားကို ဒုံးက်ည္နဲ႔ ပစ္ခတ္တိုက္ခိုက္ ၿပီးေနာက္ ယူကရိန္းႏိုင္ငံ ကိစ္ၿမိဳ႕ထံပ်ံသန္းတဲ့ ယူကရိန္ေလေၾကာင္းလိုင္းပိုင္ ဘိုးအင္း ၇၃၇ ေလယာဥ္ကို အီရန္က ဒုံးက်ည္ျဖင့္ ပစ္ခ်ခဲ့တဲ့ျဖစ္စဥ္ကို အားလုံးသိၿပီးျဖစ္ပါလိမ့္မယ္။

အီရန္စုံစမ္းစစ္ေဆးသူမ်ားယူကရိန္းေလယာဥ္အပ်က္အစီးမ်ားအားစစ္ေဆးေနစဥ္။
အီရန္စုံစမ္းစစ္ေဆးသူမ်ားယူကရိန္းေလယာဥ္အပ်က္အစီးမ်ားအားစစ္ေဆးေနစဥ္။

အဲဒီေလယာဥ္ေပၚပါခရီးသည္ ၁၆၇ဦးနဲ႔ အမႈထမ္း ၉ဦး၊ စုစုေပါင္း ၁၇၆ ဦးစလုံးေသဆုံးခဲ့ပါတယ္။ ေသဆုံးသူ ေတြထဲမွာ အီရန္ႏိုင္ငံသား ၈၂ဦး၊ ကေနဒါႏိုင္ငံသား ၅၇ဦးနဲ႔ ယူကရိန္ႏိုင္ငံသား ၁၁ဦးပါဝင္ခဲ့ပါတယ္။

သတင်း – ငြိမ်းမောင်
Ref:aljazeera

သတင္း – ၿငိမ္းေမာင္
Ref:aljazeera