ကိုဗစ္(၁၉)ကို ကာကြယ္ရန္ အိမ္မွာေနရင္း ေန႔စဥ္ဂ႐ုစိုက္ရမည့္ ေနထိုင္စားေသာက္မႈမ်ားအေၾကာင္း

အေထြေထြေရာဂါကုဆရာဝန္ ေဒါက္တာေ႐ႊဝါေအာင္ႏွင့္ ေတြ႕ဆုံျခင္း

ယခုအခါတြင္ COVID-19 ကပ္ေရာဂါေၾကာင့္ လူတိုင္း အိမ္မွာသာေနရေသာ ကာလျဖစ္ပါသည္။ အေၾကာင္းအမ်ိဳးမ်ိဳးေၾကာင့္ ေနထိုင္မေကာင္းမျဖစ္ရန္ ဂ႐ုစိုက္ရမည့္ကာလျဖစ္၍ ေန႔စဥ္ ေနထိုင္စားေသာက္မႈမ်ားအေၾကာင္းကို အေထြေထြေရာဂါကုဆရာဝန္ ေဒါက္တာေ႐ႊဝါေအာင္ႏွင့္ စံေတာ္ခ်ိန္က ဆက္သြယ္ေမးျမန္းထားမႈမ်ားကို ေဖာ္ျပလိုက္ပါသည္-

ေအးျမတ္မြန္(ယုဇန)-ေမးျမန္းသည္

ေမး – လက္ရွိမွာ ရာသီဥတုလည္း ပူျပင္းတယ္။ ေဆး႐ုံ၊ ေဆးခန္းလည္း သြားလာလို႔သိပ္မေကာင္းတဲ့ ဒီအခ်ိန္ အိမ္မွာ ေနထိုင္ေနရသူမ်ားအေနနဲ႔ ေန႔စဥ္က်န္းမာေရးကို ဘယ္လိုဂ႐ုစိုက္ေနထိုင္သင့္ပါသလဲဆရာမ။ နံနက္၊ ေန႔လယ္၊ ည တစ္ေန႔တာဂ႐ုစိုက္ရမယ့္ အစားအေသာက္မ်ားအေၾကာင္း ေျပာျပေပးပါ။

ေျဖ – ရာသီဥတုက ပူျပင္းေနခ်ိန္ အျပင္ထြက္ၿပီး ေဆး႐ုံ၊ ေဆးခန္းသြားလို႔ အဆင္မေျပခ်ိန္မွာ အိမ္မွာေနထိုင္ရသူမ်ားအတြက္ ေန႔စဥ္ က်န္းမာေရးကို အထူးဂ႐ုျပဳၿပီး ေနထိုင္စားေသာက္ဖို႔ လိုပါတယ္။ လူ႕ခႏၶာကိုယ္က ကံ၊ စိတ္၊ ဥတု၊ အာဟာရ ေလးခုအေပၚမွာ ၁၀၀ ရာခိုင္ႏႈန္း မူတည္ေနတယ္လို႔ ေျပာလို႔ရတဲ့အတြက္ ‘အစာလည္းေဆး၊ ေဆးလည္းအစာ’ ဆိုတဲ့ စကားနဲ႔အညီ အာဟာရျပည့္ေအာင္ ဘယ္လိုစားၾကမလဲ။ အထူးသျဖင့္ အိမ္မွာ ထိခိုက္လြယ္အုပ္စုေတြျဖစ္တဲ့ သက္ႀကီး႐ြယ္အို၊ ေမြးကင္းစ၊ ငယ္လြန္းတဲ့ကေလးေတြနဲ႔ က်န္းမာေရးမေကာင္းသူေတြရွိရင္ ပိုၿပီး စိတ္ပူရတဲ့အတြက္ အခုအခ်ိန္ အိမ္ထဲမွာေနတာ အေကာင္းဆုံးပါ။ တကယ္လို႔ ရာသီဥတုအရမ္းပူေနခ်ိန္ အဖ်ားရွိခဲ့ရင္ အင္အားေတြ ကုန္ခန္းႏြမ္းလ်ေနတဲ့အတြက္ က်န္းမာေအာင္ ဘယ္အစာေတြက ေထာက္ပံ့ေပးၿပီး အဟာရျပည့္ေစႏိုင္မလဲဆိုတာ မၽွေဝလိုပါတယ္။ အစားအေသာက္မွာ အဓိကအေနနဲ႔ ေ႐ြးခ်ယ္ရမယ့္ အစာအုပ္စု သုံးမ်ိဳးရွိပါတယ္။

၁။ ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္ဆိုတဲ့ ကစီဓာတ္ကို ပိုၿပီး တိုးစားရပါမယ္။ ကိုယ္ခံအားက ဗိုင္းရပ္စ္ကို တိုက္ရမယ့္အခ်ိန္ဟာ Catabolism ဆိုတဲ့ ပ်က္ျခင္းျဖစ္စဥ္မွာေရာက္ေနတဲ့အတြက္ ကုန္သြားတဲ့ ခြန္အားေတြကို အျမန္ဆုံး ျပန္လည္ျဖည့္ေပးႏိုင္တဲ့အစာေတြကို ေ႐ြးခ်ယ္စားေသာက္ရပါမယ္။

၂။ ပ႐ိုတင္းအသားဓာတ္ကေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ကို ျပန္လည္တိုက္တဲ့ အခ်ိန္မွာကုန္သြားတဲ့ Immune cells ဆဲလ္ေတြ ထပ္ျဖည့္ဆည္းေပးဖို႔နဲ႔ ျပန္လည္တည္ေဆာက္ေပးဖို႔မွာ အလြန္အေရးႀကီးပါတယ္။

၃။ ဗီတာမင္နဲ႔ ဓာတ္သတၱဳမ်ားကေတာ့ ခႏၶာကိုယ္က ထုတ္လုပ္မေပးႏိုင္တဲ့အတြက္ အစားအေသာက္မွတစ္ဆင့္ ျဖည့္ဆည္းေပးၾကရပါတယ္။ ဗီတာမင္ႏွင့္ ဓာတ္သတၱဳႂကြယ္ဝတဲ့ အစားအစာေတြက မ်ားေသာအားျဖင့္ အစိမ္းေရာင္ရွိတဲ့ အ႐ြက္အမ်ိဳးမ်ိဳး၊ အန္တီေအာက္ဆီဒင့္ ပါဝင္မႈ ပမာဏမ်ားတဲ့ အဝါေရာင္၊ အနီေရာင္၊ ၫိုေမွာင္တဲ့ အေရာင္ရွိေသာ အသီးအ႐ြက္မ်ားကို ေ႐ြးခ်ယ္ဖို႔ လိုပါတယ္။ တျခား မရွိမျဖစ္ ေန႔စဥ္လိုအပ္ခ်က္ျဖစ္တဲ့ အဆီဓာတ္၊ အငန္ဓာတ္ေတြကေတာ့ ႏွလုံးေရာဂါ၊ ေသြးတိုး၊ ဆီးခ်ိဳေရာဂါေတြရွိခဲ့ရင္ မိမိအေျခအေနေပၚ မူတည္ၿပီး သင့္တင့္ေလ်ာက္ပတ္သလို စားသုံးရမွာ ျဖစ္ပါတယ္။

ေဈး၊ စူပါမားကက္တို႔သြားရင္ ဘာေတြဝယ္ၾကမလဲ။ ကာဗိုဟိုက္ဒရိတ္၊ ကစီဓာတ္ခြန္အားအျမန္ဆုံး ျဖည့္ေပးရန္အတြက္ အၾကမ္းဖ်င္းေျပာရရင္ အျပင္အခြံမာကို ဖယ္ၿပီး ႀကိတ္လိုက္ရင္ ေပါင္ဒါအမႈန္႔ျဖစ္သြားတဲ့ grains အေစ့အဆန္ေတြျဖစ္တဲ့ ဆန္၊ ပီေလာပီနံ၊ ကန္စြန္းဥ၊ ေျပာင္းဖူး၊ ပဲပိစပ္နဲ႔ ဂ်ဳံမ်ားကို ေ႐ြးခ်ယ္ဝယ္တာ အေကာင္းဆုံးျဖစ္ပါတယ္။ (ဆန္၊ ၾကာဆံ၊ ေခါက္ဆြဲ)မ်ားကလည္း တာရွည္အထားခံပါတယ္။ ပ႐ိုတင္း အသားဓာတ္အေနနဲ႔ တိရစၧာန္ေမြးျမဴေရးကထြက္တဲ့ အနီေရာင္အသား ဝက္သား၊ အမဲသား၊ ဆိတ္သားမ်ား၊ ေရခ်ိဳငါး၊ ပုစြန္နဲ႔ ပင္လယ္စာမ်ား၊ အသားနဲ႔ ဥစားေမြးျမဴေရးကထြက္တဲ့ ၾကက္သား၊ ဘဲသားနဲ႔ ၾကက္ဥ၊ ဘဲဥေတြ ေ႐ြးခ်ယ္ဝယ္ပါ။ ဒါ့အျပင္ အလြယ္တကူ ေဈးမသြားႏိုင္ခ်ိန္ ငါးေျခာက္၊ ပုစြန္ေျခာက္၊ အသားေျခာက္မ်ားအေနနဲ႔ သိုေလွာင္ထားလို႔ ရပါတယ္။ေနာက္တစ္မ်ိဳးကေတာ့ အပင္ေတြကရတဲ့ အသားဓာတ္ျဖစ္ၿပီး ပဲအမ်ိဳးမ်ိဳး (ကုလားပဲ၊ ပဲနီေလး၊ ပဲစင္းငုံ၊ စားေတာ္ပဲ၊ ေျမပဲ၊ မတ္ပဲ) တို႔ကို ေ႐ြးခ်ယ္ႏိုင္ပါတယ္။ အပင္ကရတဲ့ ပ႐ိုတင္းအမ်ိဳးအစားျဖစ္ၿပီး တိရစၧာန္အသားေတြထက္စာရင္ သိပ္မပ်က္စီးလြယ္တဲ့အတြက္ မီးဖိုေခ်ာင္မွာ အၾကာႀကီး သိုေလွာင္ထားႏိုင္ပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ ရယ္ဒီမိတ္ လက္ဖက္ရည္၊ ေကာ္ဖီမစ္၊ ေဟာလစ္၊ အိုဗာတင္း၊ မက္တိုဗာေတြထက္စာရင္ ပိုၿပီး အာဟာရျဖစ္ေစတဲ့ ႏို႔အမ်ိဳးမ်ိဳးကို ေသာက္ျခင္း၊ ႏို႔ခရင္မ္ေတြအစား ဒိန္ခ်ဥ္ေတြစားျခင္း၊ လက္လုပ္ခ်ဥ္မ်ား စားျခင္းျဖင့္ အူလမ္းေၾကာင္းထဲမွာရွိတဲ့ အက်ိဳးျပဳဗက္တီးရီးယားမ်ားတိုးပြားေစၿပီး ကိုယ္ခံအားကို ပိုမိုတက္ေစပါတယ္။ တကယ္လို႔ လူႀကီးေတြမွာ ေခ်ဖ်က္ႏိုင္စြမ္းနည္းသြားရင္ျဖစ္ျဖစ္ ေရာဂါတစ္ခုခုေၾကာင့္ အစားမစားႏိုင္တဲ့ ကေလး၊ လူႀကီးေတြမွာ အာဟာရဓာတ္ ေလ်ာ့နည္းသြားရင္ေတာ့ ျပန္လည္ျဖည့္ဆည္းေပးဖို႔ Multi vitamin အားေဆး ျဖည့္စြက္ေသာက္ဖို႔ လိုပါမယ္။ ေရာဂါေပ်ာက္ေအာင္ ေဆးလုံးခါးခါးေတြ ေသာက္ရသလို ခါးသက္တဲ့ အ႐ြက္မ်ား၊ အသီးမ်ားက ေရာဂါပိုးကို ပိုၿပီး တိုက္ဖ်က္ႏိုင္စြမ္းရွိပါတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ က်န္းမာေရးနဲ႔မညီၫြတ္တဲ့ သၾကား၊ အခ်ိဳရည္ေတြကို တတ္ႏိုင္သမၽွ ေရွာင္ၾကရပါမယ္။

အခုလိုအခ်ိန္မွာ ရယ္ဒီမိတ္ ေခါက္ဆြဲထုပ္မ်ားအစား ျမန္မာျပည္မွာ ေပါေပါမ်ားမ်ားရွိတဲ့ အသီးအ႐ြက္ေတြကို ေ႐ြးခ်ယ္စားသုံးလို႔ရပါတယ္။ ဗီတာမင္ စီ၊ ဘီ၊ ဒီ၊ ေဖာလစ္ဓာတ္၊ဇင့္၊ သြပ္၊ သံဓာတ္မ်ားႂကြယ္ဝတဲ့ ရာသီေပၚသီႏွံမ်ားကို ေ႐ြးခ်ယ္စားဖို႔လိုပါတယ္။ ဆလတ္႐ြက္၊ ကန္စြန္း႐ြက္၊ ဟင္းႏုနယ္႐ြက္၊ ဖ႐ုံသီး၊ ဘူးသီး၊ အာလူး၊ ပဲေတာင့္ရွည္၊ ႐ုံးပတီသီး၊ ပန္းေဂၚဖီ၊ ၾကက္ဟင္းခါးသီး၊ င႐ုတ္သီး၊ မုန္လာဥနီမ်ားကို ဟင္းခ်က္လို႔ျဖစ္ေစ၊ အရည္ေသာက္ဟင္းျဖစ္ေစ ခ်က္စားလို႔ရပါတယ္။ သန္႔ရွင္းလတ္ဆတ္တဲ့ အသားငါးမ်ားကို အစိမ္းမစားဘဲ ျမန္မာမႈျမန္မာ့ဟန္နည္းအတိုင္း ေသခ်ာက်က္ေအာင္ခ်က္ စားေသာက္ရပါမယ္။ ဒါ့အျပင္ ေရဓာတ္ကို ျဖည့္ဆည္းႏိုင္ဖို႔ ေႏြရာသီမွာ လတ္လတ္ဆတ္ဆတ္ခြဲတဲ့ အုန္းရည္ေသာက္လို႔ရသလို အရည္႐ႊမ္းတဲ့ အသီးမ်ားျဖစ္တဲ့ ဖရဲသီး၊ ဆန္းကစ္သီး၊ လိေမၼာ္သီး၊ သခြားေမႊးသီး၊ စေတာ္ဘယ္ရီသီး၊ ဂရိတ္ဖ႐ုသီးမ်ားစားသင့္ပါတယ္။ အဲဒီအသီးေတြကို အေနေတာ္အတုံးေလးေတြတုံးထားၿပီး Freezer bag ထဲမွာထည့္ၿပီး ေအးခဲထားရင္ အၾကာႀကီးခံၿပီး ရာသီဥတုပူတဲ့အခ်ိန္ထုတ္ၿပီး သစ္သီးေဖ်ာ္ရည္ (Fruit Juice or Smoothie) လုပ္စားလို႔ရပါတယ္။

မနက္စာ ထမင္းေၾကာ္၊ ဆန္ျပဳတ္၊ စြပ္ျပဳတ္၊ မုန္႔ဟင္းခါး၊ ေခါက္ဆြဲ၊ ၾကက္ဥ၊ ႏြားႏို႔၊ ငွက္ေပ်ာသီး၊ ေန႔လယ္စာနဲ႔ ညေနစာကို ထမင္း၊ ဟင္း၊ အသား၊ ငါး၊ ငါးပိရည္၊ ဟင္းသီးဟင္း႐ြက္တို႔စရာမ်ား ေ႐ြးခ်ယ္လို႔ ရပါတယ္။ မုန္႔အဆာေျပ စားတာမ်ိဳးမွာ ရယ္ဒီမိတ္ ကြတ္ကီး၊ ေခ်ာ့ကလက္၊ အာလူးေၾကာ္၊ ဆီေၾကာ္မုန္႔ေတြအစား အသီးအႏွံမ်ား၊ ျမန္မာ့႐ိုးရာမုန္႔မ်ားနဲ႔ လက္ဖက္သုပ္ကို စားေပးလို႔ရပါတယ္။ အခုအခ်ိန္မွာ ဆိုင္ေတြမွာေရာင္းတဲ့ ကိတ္မုန္႔၊ ေပါင္မုန္႔၊ စမူဆာ၊ ပလာတာ၊ မုန္႔ဟင္းခါး၊ လက္သုပ္၊ မုန္႔တီ၊ ပီဇာ၊ ဟန္ဘာဂါ၊ ၾကက္ေၾကာ္၊ ေခါက္ဆြဲေၾကာ္၊ ေၾကးအိုးေတြမွ စားခ်င္ေသာက္ခ်င္တယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဆိုင္သြားၿပီး ခ်ိဳင့္ဆြဲ Carry out ျဖစ္ျဖစ္ ႀကိဳက္ရာမွာၿပီး အိမ္အေရာက္ပို႔တဲ့ Delivery Service ေတြလည္း ရွိေနပါတယ္။

ဒါေပမဲ့ တစ္ခုရွိတာက အစားအေသာက္ေတြကို ‘တန္ေဆး လြန္ေဘး’ဆိုသလို အမ်ားႀကီးလည္း စားလို႔မရပါဘူး။ မိမိစားမယ့္ ထမင္းပန္းကန္မွာ လုံေလာက္တဲ့ အစာအာဟာရရေအာင္ အၿမဲတမ္း စိတ္ထဲမွာ ခ်င့္ခ်ိန္သတိျပဳၿပီး စားၾကရမယ့္ပုံစံ ရွိပါတယ္။ အၾကမ္းဖ်င္းအားျဖင့္ မိမိစားမယ့္ ထမင္းပန္းကန္ကို ေလးပုံပုံၿပီး တစ္ပုံက ကစီဓာတ္၊ က်န္တစ္ပုံက အသားဓာတ္၊ က်န္ႏွစ္ပုံက အသီးအ႐ြက္မ်ားပါေအာင္စားမယ္ဆိုရင္ အာဟာရျပည့္စုံလုံေလာက္တယ္လို႔ ေျပာလို႔ရပါတယ္။

ေသြးတိုး၊ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးခ်ိဳ ေရာဂါအခံရွိသူေတြ၊ အဝလြန္သူေတြအေနနဲ႔ကေတာ့ ကယ္လိုရီမ်ားတဲ့ ခ်က္ျပဳတ္စားသုံးနည္းမ်ားကို ေရွာင္ၾကဖို႔လိုပါတယ္။ အခုခ်ိန္မွာ ရသာတဏွာကိုတတ္ႏိုင္သေလာက္ ထိန္းခ်ဳပ္ၿပီး မိမိအိမ္မွာ အာဟာရ ျပည့္၀တဲ့ ပဲျပဳတ္နဲ႔ ထမင္းျဖစ္ျဖစ္၊ ဆန္ျပဳတ္ျဖစ္ျဖစ္ ျပဳတ္ေသာက္ျခင္းက အကုန္အက်မမ်ားဘဲ အာဟာရပိုျဖစ္ေစႏိုင္ၿပီး ေဘးကင္းလုံၿခဳံေစပါတယ္။

အိမ္သားတစ္ဦးဖ်ားခဲ့ရင္ေတာ့ အိမ္သားအခ်င္းခ်င္း ေရာဂါကူးစက္မႈမရွိေအာင္ အခန္းတစ္ခုမွာ သီးသန္႔ထားဖို႔ အထူးလိုအပ္ပါတယ္။ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ေျခာက္ေပအကြာ အနည္းဆုံးျခားေနသင့္ပါတယ္။ မိမိေနအိမ္မွာ ထမင္းပန္းကန္ အသုံးအေဆာင္ကအစ ကိုယ့္အသုံးအေဆာင္နဲ႔ကိုယ္ သတ္မွတ္ေပးျခင္း၊ ဇြန္းနဲ႔ ပန္းကန္မ်ား၊ အဝတ္အစားမ်ားကို ေရေႏြးႏွင့္ ျပဳတ္ေလၽွာ္ျခင္း။ အညစ္အေၾကးနဲ႔ အမႈိက္မ်ားအတြက္ အမႈိက္ပုံးသီးသန္႔ ထားေပးရပါမယ္။

ေမး- COVID-19 ကပ္ေရာဂါအႏၲရာယ္ကို ကာကြယ္ႏိုင္ဖို႔ အိမ္မွာေနစဥ္၊ မျဖစ္မေနအျပင္ထြက္ရလၽွင္ ဘယ္လိုဂ႐ုစိုက္ရမလဲဆိုတာ ေျပာျပေပးပါ ဆရာမ။

ေျဖ – ကိုဗစ္(၁၉)ေရာဂါကိုကာကြယ္ဖို႔ အိမ္မွာ သက္ဆိုင္ရာဇုန္ ခြဲျခားသတ္မွတ္ၿပီး ၾကပ္မတ္ထိန္းခ်ဳပ္ၾကရပါမယ္။ မျဖစ္မေန အိမ္ျပင္ထြက္ခဲ့ရရင္ လူရွင္းတဲ့အခ်ိန္မွ သြားၿပီး ကိုယ့္ကိုယ္ကိုယ္ကာကြယ္ဖို႔ ႏွာေခါင္းစည္းေသခ်ာတပ္၊ မ်က္မွန္တပ္၊ ဦးထုပ္ေဆာင္း၊ လက္သန္႔ေဆးဘူးကို အိတ္ထဲမွာ ထည့္ယူသြားၿပီး ခဏခဏ သုံးေပးရပါမယ္။ ေဈးဝယ္တဲ့ေနရာမွာလည္း လူေတြနဲ႔ေျခာက္ေပေလာက္ ခပ္ခြာခြာေနၿပီးမွ ဝယ္ၾကရပါမယ္။ အိမ္ျပန္ေရာက္ရင္ အျပင္မွာဝတ္ခဲ့တဲ့ အဝတ္ေတြကို အိမ္ထဲမသြင္းဘဲ အိမ္ျပင္ ကားဂိုေဒါင္ထဲမွာပဲခၽြတ္ၿပီး ပိုးသတ္ရပါမယ္။ လက္ကိုလည္း ဆပ္ျပာနဲ႔ ေသခ်ာေဆးၿပီး ေရပါခ်ိဳးႏိုင္ရင္ အေကာင္းဆုံးပါ။

၁။ ညစ္ပတ္တဲ့ဇုန္။ ။ေကာ္ရစ္ဒါ၊ ျပင္ပက ပစၥည္းတင္တဲ့ေနရာ၊ အမႈိက္ပုံးထားတဲ့ ေနရာေတြဟာ ညစ္ပတ္တဲ့ဇုန္လို႔သတ္မွတ္ပါတယ္။
၂။ သန္႔ရွင္းတဲ့ဇုန္။ ။အိမ္တြင္ ေျခနင္းရန္ ခင္းထားတဲ့ၾကမ္းျပင္။
၃။ အိမ္ခန္း (၁) ပိုမိုသန္႔ရွင္းေသာဇုန္
၄။ အိမ္ခန္း(၂) အထူးသန္႔ရွင္းေသာဇုန္ ႏုနယ္ေသာ ေမြးကင္းစကေလး၊ ကိုယ္ဝန္သည္၊ သက္ႀကီး႐ြယ္အို၊ က်န္းမာေရး အခံမေကာင္းသူမ်ားေနႏိုင္ရန္ အခန္းဆိုၿပီး Safety Zone ေတြခြဲျခားထားရပါမယ္။ တံျမက္စည္း၊ ၾကမ္းတိုက္ အဝတ္မ်ားကို သီးသန္႔ေနရာမွာ ထားပါ။

အိမ္တြင္း ပိုးသတ္ျခင္း၊ အိမ္တြင္း အိမ္ျပင္ မ်က္ႏွာျပင္ပရိေဘာဂအသုံးအေဆာင္အားလုံး ပိုးသတ္ထားပါ။

လက္ပတ္နာရီ၊ လက္စြပ္၊ လက္ကိုင္ဖုန္း၊ ဖုန္းအိတ္၊ လက္ကိုင္အိတ္၊ လက္ဆြဲပစၥည္းမ်ားကိုလည္း ပိုးသတ္ပါ။

ဖုန္းကိုင္ၿပီးလၽွင္ လက္ေဆးပါ။ ျဖစ္ႏိုင္လၽွင္ ေငြစကၠဴ၊ ႐ုံးစာ႐ြက္စာတမ္း၊ ေဘာက္ခ်ာမ်ား၊ ေျပစာမ်ား စာခ်ဳပ္စာတမ္းမ်ား၊ ေၾကာ္ျငာစာ႐ြက္မ်ား၊ လိပ္စာကတ္မ်ား မကိုင္ပါႏွင့္။ကိုင္ၿပီးလၽွင္ လက္ကို စနစ္တက်ျပန္ေဆးပါ။

ေငြစကၠဴမ်ားကို တစ္႐ြက္ခ်င္းျဖန္႔ၿပီး နာရီဝက္ ေနလွန္းပါ။ လိုင္းဖုန္းေတြ၊ မိုဘိုင္းဖုန္း၊ အီလက္ထ႐ြန္နစ္ပစၥည္းမ်ားသုံးရင္ သတိထားပါ။ ျဖစ္ႏိုင္ရင္ ဖုန္းစပီကာဖြင့္ၿပီး လူနဲ႔ သုံးေပအကြာကေန ေျပာပါ။ အမ်ားသုံး ပန္းကန္ေဆးေနရာမွာဆိုရင္ ေရခြက္၊ ေရပိုက္ေခါင္းေတြ၊ အိမ္တြင္းအိမ္သာတံခါး၊ အိမ္သာခ်က္ေတြ၊ Hand shower ေတြက ကူးစက္သြားႏိုင္ပါတယ္။ ဒီကာလမွာ ခ်က္မထိုးဘဲ (အတြင္းေရာ၊ အျပင္ေရာ) ေျခေထာက္ႏွင့္ အဖြင့္အပိတ္ လုပ္သင့္ပါတယ္။ ဘိုထိုင္အိမ္သာမ်ားကို အိမ္တြင္းသုံး Bleach အသုံးျပဳသန္႔စင္ေစျခင္းကို လက္အိတ္စြပ္ကာ အိမ္သာတက္ၿပီးတိုင္း သန္႔ရွင္းေရး လုပ္သင့္ပါတယ္။ တစ္ခုရွိတာက ပိုးသတ္ေဆး Disinfectant ေတြရဲ႕ အာနိသင္က ၂၄ နာရီ ယာယီမၽွသာ ျဖစ္ပါတယ္။ လူေပၚဖ်န္းလို႔မရသလို ႐ႉမိလို႔ရွိရင္ အေရျပား၊ မ်က္လုံး၊ ပါးစပ္နဲ႔ အသက္႐ႉလမ္းေၾကာင္းကို အဓိက ထိခိုက္ေစတဲ့အတြက္ ႏွာေစး၊ ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ ကိုယ္လက္ကိုက္ခဲတာ၊ ေခါင္းကိုက္တာေတြျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ Hand sanitizer သုံးသူမ်ားအေနနဲ႔ အေရျပားေျခာက္ျခင္း၊ ဓာတ္မတည့္ျခင္းမ်ားျဖစ္တတ္တဲ့အျပင္ ေဆးလိပ္ေသာက္ရင္းနဲ႔ ဂက္စ္မီးဖိုေခ်ာင္မွာ မီးေလာင္တတ္လို႔ သတိထားဖို႔ လိုပါတယ္။ အိမ္သားတစ္ဦးဖ်ားခဲ့ရင္ေတာ့ အိမ္သားအခ်င္းခ်င္း ေရာဂါကူးစက္မႈမရွိေအာင္ အခန္းတစ္ခုမွာ သီးသန္႔ထားဖို႔ အထူးလိုအပ္ပါတယ္။ တစ္ဦးနဲ႔တစ္ဦး ေျခာက္ေပအကြာ အနည္းဆုံး ျခားေနသင့္ပါတယ္။ မိမိေနအိမ္မွာ ထမင္းပန္းကန္ အသုံးအေဆာင္ကအစ ကိုယ့္အသုံးအေဆာင္နဲ႔ကိုယ္ သတ္မွတ္ေပးျခင္း၊ ဇြန္းနဲ႔ ပန္းကန္မ်ား၊ အဝတ္အစားမ်ားကို ေရေႏြးႏွင့္ ျပဳတ္ေလၽွာ္ျခင္း။ အညစ္အေၾကးနဲ႔ အမႈိက္မ်ားအတြက္ အမႈိက္ပုံးသီးသန္႔ ထားေပးရပါမယ္။

ေမး – အမ်ားအားျဖင့္ လူေတြဟာ ရာသီအကူးအေျပာင္းေၾကာင့္လည္းေကာင္း၊ အပူလၽွပ္၍လည္ေကာင္း၊ အစားမွား၍ေသာ္လည္းေကာင္း သာမန္ ေခ်ာင္းဆိုး၊ ႏွာေစးတတ္ၾကတယ္။ အခုလို COVID-19 ေရာဂါျဖစ္လာေတာ့ ေခ်ာင္းဆိုးရင္၊ ႏွာေစးရင္ ေရာဂါမ်ားျဖစ္ေနမလားဆိုတဲ့စိတ္နဲ႔ ေဆးခန္းလည္း မျပရဲ၊ ေဆးၿမီးတိုေလးေတြ အသုံးျပဳေနတာ ေတြ႕ရတယ္ ဆရာမ။ သူတို႔အတြက္ ဘယ္လိုေနထိုင္၊ ကုသသင့္တယ္ဆိုတာေျပာျပေပးပါ။

ေျဖ – ဒီအခ်ိန္မွာ တခ်ိဳ႕ ႐ိုး႐ိုးဖ်ားတာလည္း ရွိတတ္ပါတယ္။ ‘ငါေတာ့ ဝူဟန္မ်ားျဖစ္ေနလားဆိုၿပီး ထိတ္လန္႔ စိုးရိမ္တတ္ၾကပါတယ္။ အခုခ်ိန္မွာ ကိုဗစ္ပဲလို႔ ေျပာႏိုင္တဲ့ သီးျခားလကၡဏာ Risk factor (ႏိုင္ငံျခား ခရီးသြားတာ၊ အလုပ္အကိုင္ ေရာဂါရွိသူနဲ႔ အနီးကပ္ထိေတြ႕ခဲ့မႈေတြ မရွိရင္၊ ကိုယ္ေနတဲ့အရပ္မွာ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈမ်ားေနရင္ေတာ့၊ မရွိရင္ေတာ့ စိတ္ပူစရာမရွိပါဘူး။ သာမန္ဖ်ားတာမ်ိဳးကိုက ေခ်ာင္းဆိုးရင္ ခ်က္ခ်င္းမေပ်ာက္ဘဲ ၁၀ ရက္ၾကာတာမ်ိဳး ျဖစ္တတ္ပါတယ္။ အခုေလာေလာဆယ္ ကိုဗစ္ ဟုတ္၊ မဟုတ္သိခ်င္ရင္ေတာ့ ေဆး႐ုံကိုသြား၊ လည္ပင္းတို႔ဖတ္စ ပို႔စစ္ရမွာျဖစ္ပါတယ္။ တကယ္လို႔ စစ္ခ်င္ရင္ ေဆး႐ုံသြားရဖို႔ အတြက္ ႀကိဳၿပီး ဖုန္းဆက္ထားပါမွ ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈေတြ ျပဳလုပ္ႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။

ခု မစစ္ခ်င္ရင္ေတာ့ ေဆးဆိုင္မွာ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးဝယ္ေသာက္ထားၿပီး ငါးရက္ေက်ာ္လို႔ မေပ်ာက္ရင္ေတာ့ Antibody စစ္ၾကည့္လို႔ ရပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင့္ တစ္ပတ္အတြင္း အလိုလိုေပ်ာက္သြားၾကၿပီး ေရာဂါဆိုးမယ့္သူေတြကလည္း တစ္ပတ္ေက်ာ္မွစၿပီး ဆိုးလာတတ္ၾကတယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ အေရးအႀကီးဆုံးက ကိုဗစ္မွန္းသိလည္း ကုစရာထိေရာက္တဲ့ေဆး မရွိေသးပါ။ ေသခ်ာတာက ျဖစ္တိုင္း မေသပါဘူး။ သူ႕အလိုလို ျပန္ေကာင္းတတ္ပါတယ္။

ျပင္းထန္အဆုတ္ေရာင္ေရာဂါ ခံစားရတဲ့သူေတြက အသက္ႀကီးသူေတြနဲ႔ ေရာဂါအခံရွိတဲ့ လူငယ္ေတြျဖစ္ကာ အသက္႐ႉစက္တပ္ၿပီး ေနာက္ဆုံးမွာ အသက္ဆုံး႐ႈံးတတ္ၾကပါတယ္။ ေရာဂါလကၡဏာေတြက အပူခ်ိန္ ၁၀၀ ေက်ာ္ စျဖစ္လာပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ ေခ်ာင္းဆိုးတယ္။ ႏွာမေခ်ဘူး။ လည္ေခ်ာင္းနာတယ္။ ေခါင္းကိုက္တယ္။ ခါးနာတယ္။ အသက္႐ႉ နည္းနည္းက်ပ္လာတယ္။ ေစာေစာစစ္လိုက္လို႔ ပိုးရွိရင္သတ္မွတ္ထားတဲ့ ေဆး႐ုံမွာ ေဆးကုသမႈခံယူရပါမယ္။ အိမ္မွာပဲ နားနားေနေနေနရင္း အသက္႐ႉခက္ခဲမွ ေဆး႐ုံေရာက္သြားတဲ့သူေတြလည္းရွိပါတယ္။ အဲဒါဆိုရင္ေတာ့ အိမ္မွာရွိတဲ့ အနီးကပ္မိသားစုဝင္ေတြကို ေရာဂါကူးစက္မႈ ရွိ၊ မရွိ စမ္းသပ္စစ္ေဆးၿပီး ကုသၾကရပါမယ္။

ဖ်ားေနရင္၊ ေခ်ာင္းဆိုးေနရင္ ဘာလုပ္မလဲ။ အပူလၽွပ္တာ Heat Stroke မဟုတ္တဲ့ ဘာေရာဂါနဲ႔ပဲဖ်ားဖ်ား အဖ်ားအရမ္းတက္ခ်ိန္မွာ အဖ်ားက်ေဆး ပါရာစီတေမာက သုံးလို႔ရတယ္လို႔ WHO ကဆိုပါတယ္။ Biogesic, Tylenol, Panadol,စတဲ့ ပါရာစီတေမာအုပ္စုဝင္ အဖ်ားက်ေဆးကို ေလးနာရီ တစ္ခါျခားပဲ ေသာက္လို႔ရပါတယ္။

တျခား အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆး အုပ္စုထဲက Ibuprofen အိုင္ဗ်ဴပ႐ိုဖင္ေဆးက ကိုဗစ္ (၁၉)ေရာဂါကို ပိုမိုဆိုး႐ြားေစလို႔ မေသာက္သင့္ဘူးလို႔ဆိုပါတယ္။ ကေလးေတြမွာလည္း ဖ်ားရင္ ပါရာစီတေမာအုပ္စုဝင္ေဆးေတြက စိတ္အခ်ရဆုံးျဖစ္ၿပီး အျခား အက္စပရင္ (Asprin) အဖ်ားက်ေဆး၊ ျမန္မာအဖ်ားက်ေဆးမ်ား လုံး၀ သုံးလို႔မသင့္ပါ။ ႐ိုး႐ိုးသာမန္ ေခ်ာင္းဆိုးတာကို သက္သာေစဖို႔ အိမ္တိုင္းမွာ ေဆာင္ထားသင့္တဲ့ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးေတြက အမ်ိဳးမ်ိဳးရွိၿပီး ဆရာဝန္လက္မွတ္မလိုပါ။ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးအရည္၊ ေဆးလုံး၊ ငုံေဆးအမ်ိဳးမ်ိဳးရွိၿပီး အဆင္ေျပရာ ေသာက္လို႔ရပါတယ္။ ကေလး၊ လူႀကီး သတ္သတ္ရွိသလို တခ်ိဳ႕ေဆးေတြက အခ်ိဳဓာတ္ပါေနတတ္တဲ့အတြက္ ဆီးခ်ိဳ၊ ေသြးခ်ိဳရွိရင္ Sugar Freeကို ရွာသင့္ပါတယ္။ တခ်ိဳ႕ေဆးေတြက ေန႔အတြက္၊ ညအတြက္ သတ္သတ္ခြဲေသာက္ရသလို ႏွလုံးေရာဂါနဲ႔ ေသြးတိုးေရာဂါအခံေတြရွိရင္ တခ်ိဳ႕ ႏွာေစး၊ ေခ်ာင္းဆိုးေပ်ာက္ေဆးေတြနဲ႔ မတည့္တဲ့အတြက္ ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားခ်က္ကို ရယူသင့္ပါတယ္။ ဖ်ားတာနဲ႔ေခ်ာင္းဆိုးတာအတြက္ အဓိကအေနနဲ႔ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ၿပီး အနားယူရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေမး – ေနာက္တစ္ခ်က္ COVID-19 ကပ္ေရာဂါကို မျဖစ္ဘူး၊ ေပ်ာက္တယ္ဆိုၿပီး တစ္ဆင့္စကား တစ္ဆင့္နားနဲ႔ ပဋိဇီ၀ေဆးေတြကို ေသာက္ၾကတယ္။ ဒီေဆးေတြက ဘယ္လိုဆိုးက်ိဳးရွိတယ္ဆိုတာကို အသိပညာေပး ေျပာျပေပးပါဆရာမ။

ေျဖ – COVID-19 နဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ပိုးသတ္ေဆး အခုေလာေလာဆယ္မွာေတာ့ ပိုးသတ္ေဆး (၁) Azithromycin Tablets, USP 250 mg နဲ႔ ငွက္ဖ်ားေရာဂါနဲ႔ auto immune ေရာဂါေတြမွာေသာက္တဲ့

(၂) Hydroxychloroquine ေဆးႏွစ္မ်ိဳးကို တြဲဖက္သုံးဖို႔ အေမရိကန္မွာ ခြင့္ျပဳလိုက္ၿပီလို႔ သိရပါတယ္။ အဲဒီေဆးေတြက ႏိုင္ငံျခားမွာသက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္လက္မွတ္ပါမွဝယ္လို႔ရပါတယ္။ အဲဒီေဆးေတြကို ဆရာဝန္ၫႊန္ၾကားတဲ့အတိုင္းမေသာက္ဘဲ ေဆးဆိုင္မွာ ကိုယ့္ဘာသာ အလြယ္တကူ ဝယ္ၿပီးေသာက္ရင္ အဲဒီေဆးေတြရဲ႕ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးေတြက အသက္ေဘးအႏၲရာယ္ အမ်ားႀကီးရွိႏိုင္ပါတယ္။ အဖ်ားအရမ္းျမင့္ေနရင္၊ အသက္႐ႉတာ ခက္ခဲလာၿပီဆိုရင္၊ ေအာက္ဆီဂ်င္က်လာရင္ ေဆး႐ုံကို ခ်က္ခ်င္းသြားျပဖို႔လိုပါတယ္။ ကူးစက္ေနပါလၽွင္လည္း အလၽွင္းမေပ်ာက္ေသာ္မွ သက္သာႏိုင္သျဖင့္ ခုခံမႈ အင္အားရွိရန္ အထူးသျဖင့္ သက္ႀကီး႐ြယ္အိုမ်ားကို အထူးဂ႐ုစိုက္သင့္ေၾကာင္း က်န္းမာ ေရးဌာနက အႀကံျပဳထားပါတယ္။

ေမး – ဆရာမအေနနဲ႔ ဘာမ်ား ျဖည့္စြက္ေျပာခ်င္ပါသလဲ။

ေျဖ – ေနာက္ဆုံးအေနနဲ႔ လူစုလူေဝးရွိတဲ့ေနရာ ေရွာင္ၾကဥ္ပါ။ အိမ္ျပင္ မထြက္ပါနဲ႔။ အိမ္အျပင္ထြက္လၽွင္ ႏွာေခါင္း၊ ပါးစပ္ဖုံး mask တပ္ဆင္ၿပီးမွ ထြက္ပါ။ လက္ေဆးျခင္းကေတာ့ ေရာဂါကာကြယ္ေရးအတြက္ အခုထိ အေရးႀကီးဆုံးပါပဲ။ ဆပ္ျပာနဲ႔ေရကိုသုံးၿပီး လက္၊ မ်က္ႏွာျပင္အႏွံ႔ စကၠန္႔ ၂၀ ၾကာ ပြတ္တိုက္ၿပီး ေဆးေၾကာပစ္ပါ။