ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ ကာကြယ္ကုသေဆးေျခလွမ္းမ်ား

ဒီေန႔အခ်ိန္မွာ တစ္ကမာၻလုံးေမွ်ာ္လင့္ေနၾကတာက ကိုဗစ္-၁၉ ကို ကာကြယ္၊ ကုသႏိုင္မယ့္ ေဆးဝါးေတြပဲျဖစ္မယ္ထင္ပါတယ္။ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးနည္းၿပီး လုံးဝစိတ္ခ်ရမယ့္ ကာကြယ္ေဆးထုတ္ေဖာ္ဖို႔က တစ္ႏွစ္ကေန တစ္ႏွစ္ခြဲအထိအခ်ိန္ယူရမယ္ဆိုေတာ့ လတ္တေလာရင္ဆိုင္ေနရတာေတြကို ဘယ္လို‌ေဆးဝါးနဲ႔ ေက်ာ္ျဖတ္မလဲ။ အထူးသျဖင့္ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္မႈစတင္ခဲ့တဲ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ ဘယ္လိုေဆးဝါးေတြနဲ႔ ကူးစက္လူနာကိုကုသခဲ့သလဲကို စိတ္ဝင္စားေနၾကပါတယ္။

တ႐ုတ္က ကာကြယ္ကုသေဆးပိုင္ဆိုင္ထားသလား

တရားဝင္ထုတ္ျပန္ခ်က္ေတြမွာ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအတြင္း ကူးစက္လူနာ ရွစ္ေသာင္းေက်ာ္ထဲက ၇၆၀၀၀ ေက်ာ္အထိ ျပန္ေကာင္းလာတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ေသဆုံးသူက ၃၃၀၀ ေက်ာ္ပဲရွိခဲ့ပါတယ္။ဒီအခ်က္အလက္ေတြသာေသခ်ာရင္ေတာ့ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံဟာ ကိုဗစ္-၁၉ ကို ကုသမယ့္ ေဆးရွိၿပီးသားလို႔ ႏိုင္ငံတကာအသိုင္းအဝိုင္းက ယုံၾကည္ထားပါတယ္။ဒါေပမဲ့ျပႆနာက တ႐ုတ္အစိုးရဟာ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါစတင္ပ်ံ႕ႏွံ႔ခါစက အေျခအေနေတြကိုပြင့္ပြင့္လင္းလင္းထုတ္မေျပာသလို အခုေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္တဲ့အဆင့္မွာလည္း ဘယ္လိုေဆးဝါးကထိေရာက္သလဲဆိုတာကို ဂဃနဏ ထုတ္ျပန္တာမ်ိဳး မရွိေသးပါဘူး။

အေမရိကန္နဲ႔ ကာကြယ္ေဆး

ကမာၻတစ္လႊားဆရာဝန္ေတြကေတာ့ သင့္ေတာ္မယ္ထင္တဲ့ေဆးဝါးေတြနဲ႔ စမ္းသပ္ကုသေနၾကရပါတယ္။ ဥပမာအားျဖင့္ ငွက္ဖ်ားေဆး ကလို႐ိုကြင္းနဲ႔ ဟိုက္ဒ႐ိုဆီကလို႐ိုကြင္းတို႔ဟာ ကိုဗစ္-၁၉ လူနာေတြကိုကုသရာမွာအဆင္ေျပတယ္လို႔ မၾကာေသးခင္ကေျပာၾကားခဲ့တဲ့ အေမရိကန္သမၼတေဒၚနယ္ထရန္႔ရဲ႕စကားက သက္ေသျဖစ္ပါတယ္။ အေမရိကန္အစားအေသာက္နဲ႔ ေဆးဝါးကြပ္ကြဲမႈႀကီးၾကပ္ေရးအဖြဲ႕(FDA)ကလည္း ထရန႔္ေျပာတာကို ေထာက္ခံထားပါတယ္။ဒါ့အျပင္ ျပင္သစ္သုေတသီအဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ရဲ႕ ေလ့လာမႈအရလည္း ဟိုဒ႐ိုဆီကလို႐ိုကြင္းနဲ႔ အန္ဇီထ႐ိုမိုင္ဇင္တို႔ဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ကိုတိုက္ဖ်က္ရာမွာ ထိေရာက္တာကိုေတြ႕ရတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ လုံးဝျပည့္စုံတဲ့အဆင့္ေတာ့ မေရာက္ေသးပါဘူး။ မွန္းဆကုသတဲ့အဆင့္ပဲ ရွိပါေသးတယ္။ ကိုဗစ္-၁၉ ေဆးကိုေဖာ္ထုတ္ဖို႔ႀကိဳးစားေနတဲ့အဖြဲ႕ေတြေတာ့ အမ်ားႀကီးပါပဲ။ တ႐ုတ္ဗိုင္းရပ္စ္သုေတသနအဖြဲ႕တစ္ဖြဲ႕ကလည္း လိုပီနဲဗာနဲ႔ ရီတိုနဲဗာတို႔လို HIV ေဆးနဲ႔ကုသတာမွာ အရမ္းသိသာေကာင္းမြန္တဲ့ ရလဒ္မထြက္ခဲ့ဘူးလို႔ေျပာပါတယ္။အားလုံးမွန္းဆကုသေနၾကခ်ိန္မွာ အေစာပိုင္းကေျပာတဲ့ေဆးဝါးေတြကေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳးအေနနဲ႔ ႏွလုံးႂကြက္သားတင္းၾကပ္မႈကို ျဖစ္ေစႏိုင္တယ္လို႔ သတိေပးထားပါတယ္။

ဂ်ပန္နဲ႔ ကာကြယ္ေဆး

ဂ်ပန္တုပ္ေကြးေဆး ဖားဗီပိုင္းေရးဗားကလည္း တ႐ုတ္ႏိုင္ငံက ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္လူနာေတြကိုကုသရာမွာ ေတာ္ေတာ္ေလးထိေရာက္ခဲ့ပါတယ္။တ႐ုတ္သိပၸံပညာရွင္ေတြဟာ ဒီေဆးကိုေတာ္ေတာ္ေလးအားကိုးခဲ့ပါတယ္။ ေလ့လာေတြ႕ရွိခ်က္အရ ဖားဗီပိုင္းေရးဗားေဆးနဲ႔ ကုသတဲ့လူနာေတြဟာ ေလးရက္ေလာက္နဲ႔ ေရာဂါကင္းရွင္းၿပီး ဒီေဆးမသုံးတဲ့လူနာကေတာ့ ေရာဂါကင္းရွင္းဖို႔ ၁၁ ရက္ေလာက္ အခ်ိန္ယူရတယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုဗစ္-၁၉ ေရာဂါေဝဒနာျပင္းထန္တဲ့လူနာေတြက်ေတာ့ ဒီေဆးေလာက္နဲ႔ မရျပန္ပါဘူး။ဒီေဆးကိုထုတ္တာက ဂ်ပန္ကုမၸဏီ Fujifilm Toyama Chemical ကပါ။ အဗီဂန္လို႔လည္း ေခၚတဲ့ တုပ္ေကြးေဆးမွာ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္အမ်ိဳးအစားနဲ႔ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ေတြကို တိုက္ဖ်က္ႏိုင္တဲ့ အာနိသင္ေတြပါပါတယ္။ ဆက္လက္ၿပီး ကိုဗစ္-၁၉ ကာကြယ္ေဆးကိုလည္း ဒီကုမၸဏီက ဆက္ထုတ္ဖို႔ျပင္ေနပါတယ္။ဒါေပမယ့္ လူေပါင္း ၁၀၀ ေလာက္အထိ စမ္းသပ္မယ့္ ဒီအစီအစဥ္က ဇြန္လကုန္ေလာက္အထိၾကာျမင့္ဦးမွာပါ။ ကိုဗစ္-၁၉ ဗိုင္းရပ္စ္ေရာဂါေပၚလာၿပီးေနာက္ပိုင္း ကမာၻတစ္လႊား ေဆးအမ်ိဳးအစားေပါင္း(၃၀၀ ေက်ာ္ေလာက္နဲ႔ စမ္းသပ္ခဲ့ၿပီးပါၿပီ။ အဲဒီထဲမွာ အီဘိုလာဗိုင္းရပ္စ္ကို ဟန႔္တားႏိုင္တဲ့ ရမ္ဒီဆီးဗားကေတာ့ ေတာ္ေတာ္ေလးထိေရာက္တယ္လို႔ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕(WHO)ကဆိုပါတယ္။ ဒါေပမယ့္ အေမရိကန္ေဆးဝါးကုမၸဏီ ဂီလိဒ္သိပၸံကထုတ္တဲ့ ဒီေဆးကလည္း ၿပီးျပည့္စုံမႈမရွိဘူးဆိုတာကို လက္ရွိအေမရိကန္ႏိုင္ငံမွာ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ေသဆုံးမႈႏႈန္းျမင့္ေနတာကိုၾကည့္ရင္ ခန႔္မွန္းႏိုင္မွာျဖစ္ပါတယ္။တ႐ုတ္ႏိုင္ငံ ဝူဟမ္ၿမိဳ႕မွာ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ပ်ံ႕ႏွံ႔ႏႈန္း အရမ္းျမင့္တက္ေနခ်ိန္ ရွန္ဟိုင္းၿမိဳ႕ကေနသြားေရာက္ကူညီေပးခဲ့ရတဲ့ တ႐ုတ္ဆရာဝန္အဖြဲ႕ေခါင္းေဆာင္ ေဒါက္တာက်န္းဝန္ေဟာင္ရဲ႕ေျပာစကားကလည္း စိတ္ဝင္စားစရာေကာင္းပါတယ္။ ”ေရာဂါကုသမႈလုပ္ငန္းစဥ္တစ္ခုလုံးမွာ ဘယ္လိုေဆးဝါးမဆို ေ႐ြးခ်ယ္စရာတစ္ခုအေနနဲ႔ပဲ သတ္မွတ္လို႔ရပါေသးတယ္။ဒါေၾကာင့္ လူနာရဲ႕ေသြးေၾကာထဲ ေဆးသြင္းလိုက္လို႔ အေျဖခ်က္ခ်င္းသိရတယ္ဆိုတဲ့အေတြးက ႐ုပ္ရွင္ဇာတ္ကားေတြထဲမွာပဲျမင္ရတာပါ” လို႔ ေဒါက္တာက်န္းဝန္ေဟာင္က ေျပာပါတယ္။

ဝူဟန္က အစမ္းသပ္ခံမ်ားနဲ႔ ကာကြယ္ေဆး

ကိုဗစ္-၁၉ ေဆးနဲ႔ပတ္သက္လို႔ ေနာက္ဆုံးထြက္လာတာက ဝူဝန္နဲ႔ပတ္သက္တဲ့ သတင္းပါ။ ဝူဟန္ၿမိဳ႕မွာ ကာကြယ္ေဆး စမ္းသပ္ခံဖို႔ စာရင္းေပးသြင္းထားတဲ့ ေစတနာ့ဝန္ထမ္း ၅၀၀၀ ထဲက ပထမအသုတ္အေနနဲ႔(၁၀၈)ေယာက္ကို စတင္စမ္းသပ္ထားပါတယ္။
စမ္းသပ္လူနာေတြကို ကာလအတိုင္းအတာတစ္ရပ္အထိ ေစာင့္ၾကည့္ေလ့လာသြားမွာပါ။ သူတို႔ေတြရဲ႕က်န္းမာေရးအေျခအေနအေသးစိတ္ကို သိပၸံပညာရွင္ေတြဆီ အစီရင္ခံစာတင္သြင္းမွာျဖစ္ပါတယ္။ ကိုဗစ္-၁၉ ကာကြယ္ေဆး သိပၸံပညာရွင္အႀကီးအကဲလည္းျဖစ္၊တ႐ုတ္အင္ဂ်င္နီယာအကယ္ဒမီအဖြဲ႕ဝင္လည္းျဖစ္တဲ့ ခ်န္းေဝက ကာကြယ္ေဆးရလဒ္က လိုခ်င္တဲ့အတိုင္းျဖစ္လာရင္ ႏိုင္ငံတကာနဲ႔ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္သြားမယ္လို႔ ေျပာပါတယ္။
ဒီၾကားထဲ ၾသစေၾတးလ်ေဆးဝါးသုေတသီေတြရဲ႕ရွာေဖြေတြ႕ရွိမႈကလည္း အားရစရာေကာင္းပါတယ္။ ကမာၻတစ္လႊားမွာ ဝယ္ယူရရွိႏိုင္တဲ့ ေဆးတစ္မ်ိဳးဟာ ကိုဗစ္-၁၉ ဗိုင္းရပ္စ္ကို (၄၈)နာရီအတြင္း သတ္ႏိုင္တာကို စမ္းသပ္ေတြ႕ရွိခဲ့တယ္လို႔ဆိုလာခဲ့တာျဖစ္ပါတယ္။

ၾသစေၾတးလ်နဲ႔ ကာကြယ္ေဆး

ၾသစေၾတးလ်ႏိုင္ငံ မဲလ္ဘုန္းၿမိဳ႕က သုေတသီေတြဦးစီးၿပီးစမ္းသပ္ခဲ့တဲ့ေဆးကေတာ့ အိုင္ဗာမက္တင္ဆိုတဲ့ေဆးပါ။ ဒီေဆးက Dose တစ္ႀကိမ္တည္းနဲ႔ လူ႔ဆဲလ္ေတြအတြင္း ကိုဗစ္-၁၉ ဗိုင္းရပ္စ္ႀကီးထြားတာကို ရပ္တန႔္ႏိုင္တယ္လို႔ဆိုပါတယ္။ ဆက္ေလ့လာရမွာက အိုင္ဗာမက္တင္ဟာ ဗိုင္းရပ္စ္ေတြကို ဘယ္လိုရပ္တန႔္သလဲဆိုတဲ့အခ်က္ပါ။
ေနာက္တစ္ဆင့္က လူနာနဲ႔သင့္ေလ်ာ္မယ့္ေဆးၫႊန္းအတိအက်ကို ေျပာႏိုင္ဖို႔ျဖစ္ပါတယ္။ အိုင္ဗာမက္တင္ဟာ FDA အသိအမွတ္ျပဳေဆးပါ။ HIV၊ ေသြးလြန္တုပ္ေကြးနဲ႔ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ေတြကို ရပ္တန႔္ရာမွာ ထိေရာက္တဲ့ ေဆးစြမ္းတစ္လက္ ျဖစ္ပါတယ္။

ျမန္မာနဲ႔ ကာကြယ္ေဆး

ကိုဗစ္-၁၉ ကာကြယ္ေဆးနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျမန္မာမွာလည္း သုေတသနပညာရွင္ေတြနဲ႔ ေဆးသုေတသနဘက္က တာဝန္ရွိသူတို႔ ေဆြးေႏြးေနၾကတယ္ဆိုတဲ့ သတင္းေတြလည္း ၾကားသိလာခဲ့ရပါတယ္။
ကိုဗစ္-၁၉ ကာကြယ္ေဆးစမ္းသပ္ထုတ္ေဖာ္ဖို႔ ႏိုင္ငံေတာ္အစိုးရထံမွ ခြင့္ျပဳခ်က္ေတာင္းခံထားတဲ့ ေဒါက္တာေအာင္ျမင့္ဟာ က်န္းမာေရးဝန္ႀကီးဌာနလက္ေအာက္မွာရွိတဲ့ ေဆးသုေတသနဦးစီးဌာနၫႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္အပါအဝင္ ပညာရွင္တခ်ိဳ႕နဲ႔ ပထမဆုံးအႀကိမ္ေတြ႕ဆုံထားပါတယ္။
ဒါနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေနာက္ထပ္လည္း အႀကိမ္ႀကိမ္ေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးမႈေတြျပဳလုပ္သြားရဦးမွာျဖစ္တယ္လို႔ က်န္းမာေရးႏွင့္အားကစားဝန္ႀကီးဌာနရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူ ၫႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ ေဒါက္တာသာထြန္းေက်ာ္က စံေတာ္ခ်ိန္ရဲ႕ ဆက္သြယ္ေမးျမန္းမႈကိုေျဖၾကားထားပါတယ္။
ဒီလိုေတြ႕ဆုံေဆြးေႏြးသြားမွာနဲ႔ပတ္သက္ၿပီး ေဒါက္တာသာထြန္းေက်ာ္က “ကြၽန္ေတာ္တို႔ ဝန္ႀကီးဌာနနဲ႔တိုင္ပင္ေနပါတယ္။ ရန္ကုန္မွာရွိတဲ့ ေဆးသုေတသနဦးစီးဌာနၫႊန္ၾကားေရးမႉးခ်ဳပ္ရယ္၊ သုေတသနပညာရွင္တခ်ိဳ႕ရယ္ ေတြ႕ဆုံၿပီးေဆြးေႏြးတဲ့အစီအစဥ္ ကြၽန္ေတာ္တို႔လုပ္ထားၿပီးျဖစ္ပါတယ္။ေနာက္ပိုင္းလည္း အႀကိမ္ႀကိမ္ေဆြးေႏြးသြားဖို႔ရွိပါတယ္”လို႔ ဆိုပါတယ္။

ကာကြယ္ေဆးေမွ်ာ္လင့္ခ်က္

အခုအခ်ိန္မွာ ကိုဗစ္-၁၉ အတြက္ သီးသန႔္ရည္႐ြယ္ထုတ္လုပ္ႏိုင္တဲ့ေဆးဝါးေတြ မေတြ႕ရွိေသးေပမယ့္ ေရာဂါလကၡဏာအေပ်ာ့စားေလာက္ပဲျပတဲ့လူနာေတြအတြက္ေတာ့ ေပ်ာက္ေအာင္ကုသႏိုင္မယ့္ေဆးေတြရွိေနပါတယ္။ သိပ္မေဝးလွတဲ့ လအနည္းငယ္အတြင္း ကိုဗစ္-၁၉ ကို တကယ္ဟန႔္တားႏိုင္မယ့္ ေဆးဝါးေတြထြက္လာႏိုင္မယ့္ လမ္းစေတြ ရွိေနၿပီလို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရတာပါပဲ။

သတင္းေဆာင္းပါး – ေမာင္ေဇယ်
ကိုးကား – Independent