Lockdown ေျဖေလ်ာ့မႈမ်ားႏွင့္ဥေရာပရဲ႕COVID-19 ဒုတိယလႈိင္း

ကမာၻတဝန္းမွာ ခရီးသြားလာမႈေတြျပန္လည္စတင္ခဲ့ၿပီးေနာက္၊ စားေသာက္ ဆိုင္နဲ႔ စာသင္ေက်ာင္း ေတြျပန္လည္ဖြင့္လွစ္ခဲ့ၿပီးေနာက္ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္ကူးစက္မႈဟာ စိုးရိမ္ဖြယ္ရာေကာင္းေလာက္ေအာင္ တေက်ာ့ျပန္ျမင့္တက္လာခဲ့ပါတယ္။ တစ္နည္းေျပာရရင္ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ကမာၻႀကီးဟာ COVID-19 ကပ္ေရာဂါရဲ႕ ဒုတိယလႈိင္း႐ိုက္ခတ္မႈကို ျပင္းျပင္းထန္ထန္ခံစားေနရၿပီး အဲဒီအထဲမွာ က်န္းမာ ေရး ေစာင့္‌ေရွာက္မႈအဆင့္အတန္းျမင့္မားၿပီး ဘ႑ာေရးအင္အားေတာင့္တင္းတဲ့ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြလည္း အပါအဝင္ျဖစ္ပါတယ္။

ဥေရာပရဲ႕ကူးစက္ႏႈန္းက ဘာ့ေၾကာင့္ ျပန္လည္ျမင့္မားလာရသလဲ

ယခုႏွစ္ဆန္းပိုင္းက COVID-19 ေရာဂါရဲ႕ပထမအႀကိမ္႐ိုက္ခတ္မႈခံခဲ့ရၿပီးေနာက္ လက္ရွိအခ်ိန္မွာ ဥေရာပ ေဒသဟာ ေနာက္တစ္ႀကိမ္ကူးစက္ျပန႔္ပြားမႈကို အႀကီးအက်ယ္ရင္ဆိုင္ေနရၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ဒုတိယ လႈိင္း လို႔ ေခၚၾကတဲ့ ဒီကူးစက္မႈရဲ႕အေၾကာင္းရင္းကေတာ့ Lockdown ပိတ္ဆို႔မႈကို ‌အခ်ိန္မတိုင္ေသးဘဲ ျပန္ လည္ ေျဖ ေလ်ာ့ေပးလိုက္တဲ့အခ်က္ပဲျဖစ္တယ္လို႔ အီဒင္ဘာ့ဂ္တကၠသိုလ္ရဲ႕ ျပည္သူ႔ က်န္းမာ ေရးဆိုင္ ရာ ပါေမာကၡ လင္ဒါေဘာ့ဒ္ က ဆိုပါတယ္။ “တကယ္ေတာ့ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကို မကူးစက္ႏိုင္ေအာင္ ထိန္းကြပ္ထားခဲ့႐ုံ ပဲရွိတာပါ။ လုံးဝႏွိမ္နင္းႏိုင္ခဲ့တာမဟုတ္ပါဘူး။ ဒီအခ်ိန္မွာ Lockdown ကို ျပန္လည္ေျဖေလ်ာ့လိုက္ေတာ့ ဗိုင္းရပ္စ္ျပန္ၿပီးပ်ံ႕ႏွံ႔လာတာပဲျဖစ္ပါတယ္” လို႔ ၎က ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။
ေနာက္တစ္ခ်က္က နည္းပညာနဲ႔ေငြေၾကးအင္အားအရ ဓာတ္ခြဲစမ္းသပ္မႈကို အလုံးအရင္းနဲ႔ ေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ တာပဲျဖစ္ပါတယ္။ မ်ားမ်ားစစ္ႏိုင္တဲ့အတြက္ေၾကာင့္ ပိုးေတြ႕ရွိသူမ်ားမ်ားထြက္ေပၚလာျခင္းျဖစ္ၿပီး တစ္ဖက္ ကၾကည့္ရင္ေတာ့ ေရရွည္မွာ ေရာဂါထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္မယ္လို႔ ေမွ်ာ္လင့္ရပါတယ္။

ဘယ္ႏိုင္ငံေတြမွာ ပိုးကူးစက္မႈႏႈန္းျမင့္မားေနသလဲ

ဥေရာပေရာဂါကာကြယ္ေရးနဲ႔ ထိန္းခ်ဳပ္ေရးစင္တာက တနလၤာေန႔ထုတ္ျပန္ခ်က္အရ စပိန္ႏိုင္ငံတြင္းက လူ တစ္သိန္းမွာ COVID -19 ကူးစက္ခံရသူ ၃၀၀ ခန႔္ရွိၿပီး ဥေရာပေဒသတြင္းမွာေတာ့ ကူးစက္မႈ ႏႈန္း အမ်ား ဆုံးျဖစ္ေနေၾကာင္း သိရပါတယ္။ စပိန္ရဲ႕ေနာက္မွာေတာ့ ခ်က္၊ ျပင္သစ္၊ လူဇင္ေဘာ့၊ ေမာ္လ္တာ၊ ဘယ္ဂ်ီယံ၊ ဟန္ေဂရီနဲ႔ ဩစႀတီးယားတို႔က အစဥ္လိုက္ပါဝင္ေနပါတယ္ ဒါေပမဲ့ ပိုးေတြ႕လူနာေတြ သိသိသာသာ မ်ား လာတဲ့ ၿဗိတိန္ကိုလည္း စိုးရိမ္ဖြယ္စာရင္းထဲ ထည့္ထားရပါလိမ့္မယ္။

ဥေရာပရဲ႕ ပိုးကူးစက္ႏႈန္းအမ်ားဆုံးျဖစ္ေနတဲ့စပိန္ကိုၾကည့္မယ္ဆိုရင္ ၿပီးခဲ့တဲ့တနလၤာေန႔ကစၿပီး မက္ဒရစ္ၿမိဳ႕ေတာ္ ရဲ႕အစိတ္အပိုင္းေတြကို Lockdown အသစ္ခ်မွတ္လိုက္ပါၿပီ။ ၿမိဳ႕တြင္းက လူေပါင္း ၈ သိန္းခြဲ ရဲ႕အသြား အလာအေနအထိုင္ကန႔္သတ္မႈေတြကိုလည္း တင္းက်ပ္လိုက္ၿပီျဖစ္ပါတယ္။ ေနာက္ တစ္ရက္ျဖစ္တဲ့ အဂၤါေန႔မွာဆိုရင္ေတာ့ စပိန္အစိုးရဟာ Lockdown သတ္မွတ္ခ်က္ေတြအတိုင္း လိုက္နာ ေရးအတြက္ ၿမိဳ႕ခံျပည္သူေတြကို ဖိအားေပးဖို႔ စစ္တပ္ရဲ႕အကူအညီကိုေတာင္ ရယူခဲ့တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ဒုတိယကူးစက္မႈအမ်ားဆုံးျဖစ္တဲ့ ခ်က္ႏိုင္ငံမွာေတာ့ ကူးစက္သူဦးေရ ၅ ေသာင္းေက်ာ္လာၿပီးေနာက္ တစ္ ႏိုင္ငံလုံးအေရးေပၚအေျခအေနေၾကညာခဲ့ပါတယ္။ ျပင္သစ္ႏိုင္ငံမွာဆိုရင္လည္း စက္တင္ဘာလ ၁၂ ရက္‌က ပိုးေတြ႕လူနာ ၁၀၀၀၀ အထိရွိခဲ့ၿပီး တစ္ရက္အတြင္းအမ်ားဆုံးစံခ်ိန္တင္ခဲ့ပါတယ္။ ပိုးကူးစက္သူ ၄၃၆၈ ဦးေတြ႕ထားတဲ့ၿဗိတိန္ကေတာ့ ဒုတိယအႀကိမ္တစ္ႏိုင္ငံလုံး Lockdown ခ်ေရးအတြက္ စဥ္းစား ေနၿပီျဖစ္ ပါတယ္။

မလႊဲသာမေရွာင္သာႀကဳံေတြ႕ရမယ့္ ဒုတိယလႈိင္းလား

ျမန္မာႏိုင္ငံအပါအဝင္ အာရွႏိုင္ငံေတြမွာႀကဳံေတြ႕ေနသလို ဥေရာပမွာလည္း တစ္ေက်ာျပန္ ႐ိုက္ ခတ္ ေနၿပီျဖစ္တဲ့ COVID-19 ဒုတိယလႈိင္းဟာ တစ္ကမာၻလုံးအတြက္ မလႊဲသာ မေရွာင္ သာႀကဳံ ေတြ႕ရ မယ့္ စိန္ေခၚမႈလားဆိုတာ ေမးခြန္းထုတ္စရာျဖစ္လာခဲ့ပါၿပီ။ ကမာၻ႔က်န္းမာေရးအဖြဲ႕ WHO ရဲ႕ ဥေရာပ ေဒသ ဆိုင္ရာဒါ႐ိုက္တာေဒါက္တာဒိုရစ္နစ္ဇန္က လက္ရွိအေျခအေနဟာ တစ္ကမာၻလုံးအတြက္ အခ်က္ျပ ေခါင္းေလာင္းသံျဖစ္ေနၿပီလို႔ ဆိုပါတယ္။ အယ္ဂ်ာဇီးယားသတင္းဌာနနဲ႔ေတြ႕ဆုံရာမွာ ‌ေဒါက္တာဒိုရစ္က “စက္တင္ဘာပထမသီတင္းပတ္အတြင္းမွာတင္ ဥေရာပေဒသတစ္ခုလုံးမွာ လူ သုံးသိန္းေက်ာ္အထိ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္ခံခဲ့ရပါတယ္။ ဒါဟာ လူမႈအသြားအလာကန႔္သတ္မႈေျဖေလွ်ာ့ေပးတာေတြ၊ လူမႈကယ္ဆယ္ေရးနဲ႔ က်န္းမာေရးေစာင့္ေရွာက္မႈပိုင္းမွာ ေျခကုန္လက္ပန္းက်လာတာေတြေၾကာင့္ပါပဲ” လို႔ ေျပာၾကားခဲ့ပါတယ္။

ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္မႈ ဆက္လက္ျမင့္တက္လာႏိုင္မလား

ေနာက္ဆုံးအေနနဲ႔ COVID-19 ေရာဂါလက္ရွိကူးစက္မႈဟာ ပိုမိုဆိုး႐ြားလာႏိုင္တဲ့ အေနအထားရွိ သလား ဆို တာကို ႀကိဳတင္‌ေမးခြန္းထုတ္ရပါလိမ့္မယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္မႈႏႈန္းဟာ Lockdown ပိတ္ခ်မႈနဲ႔ တိုက္႐ိုက္ ဆက္ စပ္ေနပါတယ္။ ဥေရာပႏိုင္ငံေတြအေနနဲ႔ ဘယ္ေလာက္ပဲ ဘ႑ာေရး အင္အား ေတာင့္တင္း တယ္ ေျပာ ေျပာ၊ Lockdown အျပည့္ပိတ္ခ်လိုက္ဖို႔မျဖစ္ႏိုင္ပါဘူး။ ဒါ့ေၾကာင့္ ဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္ မႈ ဆက္ လက္ျမင့္ တက္ လာႏိုင္မယ့္အေျခအေနမွာ သက္ႀကီး႐ြယ္အိုေတြနဲ႔ ကေလးသူငယ္ေတြကိုသာ လူမႈကူးလူးဆက္ဆံေရးကေန ဖယ္ခြာထားဖို႔ WHO က အႀကံျပဳထားေၾကာင္း တင္ဆက္ေဖာ္ျပလိုက္ရပါတယ္။