ဘိုင္ဒင္၏ အႏိုင္ႏွင့္ တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ဆက္ဆံေရး

ရင္တမမ ေစာင့္ၾကည့္ခဲ့ၾကရေသာ အေမရိကန္သမၼတ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ၌ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီကိုယ္စားျပဳ သမၼတေလာင္း ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္ အႏိုင္ရၿပီးခ်ိန္တြင္ ေဒၚနယ္ထရန္႔ အာဏာရရွိထားစဥ္ကာလအတြင္း တစ္စတစ္စ ယိုယြင္းခဲ့ရသည့္ တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရးျပန္လည္ တိုးတက္လာႏိုင္ေၾကာင္း စိတ္ကူးသက္သက္အားျဖင့္ ေမၽွာ္လင့္မိၾကပါလိမ့္မည္။

သို႔ရာတြင္ အေမရိကန္သမၼတေ႐ြးေကာက္ပြဲ တစ္ပြဲသည္ အေမရိကန္ႏိုင္ငံေရးအတြက္ အေရးႀကီးလွသည့္တိုင္ ယင္းေ႐ြးေကာက္ပြဲရလဒ္သည္ ဒီမိုကရက္တစ္ႏွင့္ရီပတ္ဘလီ ကန္ပါတီႏွစ္ခုစလုံး၏ ဘုံသေဘာထားျဖစ္သည့္ တ႐ုတ္သည္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၏ မဟာဗ်ဴဟာၿပိဳင္ဘက္ သို႔မဟုတ္ ရန္ဘက္ျဖစ္သည္ဆိုေသာအျမင္ကို ေခ်ဖ်က္ႏိုင္မည္မဟုတ္ေပ။ ယင္းအျပင္ သမၼတသစ္အေနျဖင့္ မူဝါဒေရးဆြဲခ်မွတ္ရာတြင္ ႏိုင္ငံေရးအရ ေသြးစည္းမႈႏွင့္ သဟဇာတရွိမႈတို႔ကို ေပါင္းစပ္ေပးရလိမ့္မည္ျဖစ္ၿပီး တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ အေမရိကန္အစိုးရ၏ တ႐ုတ္ေရးရာမူဝါဒလမ္းစဥ္ကို မဟာမိတ္မ်ား၏ မူဝါဒလမ္းစဥ္ႏွင့္ ၫွိႏႈိင္းေပါင္းစပ္ရမည္ျဖစ္ရာ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္ ဦးေဆာင္မည့္ အေမရိကန္အစိုးရလက္ထက္တြင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအေပၚ ဆက္လက္ဖိအားေပးေနႏိုင္ဖြယ္ရွိသည္။

သို႔ရာတြင္ ထိုအခ်က္ေၾကာင့္ တ႐ုတ္ႏွင့္ အေမရိကန္ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရး အထိန္းအကြပ္မဲ့ ဆက္လက္က်ဆင္းေနလိမ့္မည္မဟုတ္ပါ။ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္ ဦးေဆာင္သည့္ အေမရိကန္ အစိုးရအဖြဲ႕သည္ ႏိုင္ငံတကာ႐ႈေထာင့္မွတစ္ဆင့္ တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ႏွစ္ႏိုင္ငံဆက္ဆံေရး တည္ၿငိမ္မႈကို ဆက္ထိန္းထားႏိုင္သည့္ အဖိုးတန္အခြင့္အလမ္းတစ္ရပ္ကို တ႐ုတ္အစိုးရအတြက္ ဖန္တီးေပးႏိုင္ပါလိမ့္မည္။ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္အစိုးရအဖြဲ႕အေနျဖင့္ ႏိုင္ငံျခားေရးမူဝါဒႏွင့္ ပတ္သက္ပါက ပထမဆုံး ဦးစားေပး ေဆာင္႐ြက္မႈအလုပ္မွာ ထရန္႔ဝါဒ၊ ထရန္႔ အျမင္မ်ားကို အေျခခံထားေသာ မူဝါဒေဟာင္းမ်ားအား ဖယ္ထုတ္ေရးျဖစ္သည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္ ဦးေဆာင္မည့္ အစိုးရအဖြဲ႕၏ လက္ထက္တြင္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈ၊ ႏ်ဴကလီးယားလက္နက္မျပန္႔ပြားေရး၊ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္မႈ ကပ္ေဘးထိန္းခ်ဳပ္ေရး၊ ႏိုင္ငံတကာကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ဘ႑ာေရးတည္ၿငိမ္မႈစသည့္ နယ္ပယ္မ်ား၌ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၏ မူဝါဒမ်ား အေျခခံက်က် ေျပာင္းလဲလာႏိုင္စရာ ရွိသည္။

ထိုနည္းတူ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္ ဦးေဆာင္မည့္ အစိုးရသစ္ လက္ထက္တြင္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအေနျဖင့္ ရာသီဥတုေျပာင္းလဲမႈဆိုင္ရာ ပါရီသေဘာတူညီခ်က္၊ ၂၀၁၅ အီရန္ ႏ်ဴကလီးယား သေဘာတူညီခ်က္တို႔ကို ျပန္လည္အသိအမွတ္ျပဳမည္လားဆိုလၽွင္၊ ယင္းသေဘာတူညီခ်က္မူေဘာင္မ်ား အတြင္း ျပန္လည္ဝင္ေရာက္မည္ဆိုလၽွင္၊ ကမၻာ့က်န္းမာေရး အဖြဲ႕၊ ကမၻာ့ကုန္သြယ္ေရးအဖြဲ႕တို႔ႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔အၾကား ဆက္ဆံေရးကို ျပန္လည္ထိန္းၫွိ ျပင္ဆင္လာမည္ဆိုလၽွင္ အံ့ဩစရာ မရွိေတာ့ပါ။ အလားတူ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္အစိုးရ အဖြဲ႕သစ္သည္ ဥေရာပစီးပြားေရးအင္အားႀကီးႏိုင္ငံမ်ားႏွင့္ တက္တက္ႂကြႂကြ အဆက္အဆံ ျပန္လုပ္လာႏိုင္ၿပီး ဂ်ပန္ႏိုင္ငံႏွင့္လည္း ကုန္သြယ္ေရးႏွင့္ ရင္းႏွီးျမႇဳပ္ႏွံေရး မူေဘာင္သစ္ မ်ားကို ျပန္လည္ၫွိႏႈိင္း ေဆြးေႏြးလာႏိုင္ဖြယ္ရွိသည္။ အထက္ပါ နယ္ပယ္မ်ားတြင္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအေနျဖင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ ခိုင္မာေသာ ဘုံသေဘာတူညီခ်က္တစ္ရပ္ ရယူႏိုင္သလို ရလည္းရယူရန္သင့္သည္။

ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္အစိုးရအဖြဲ႕သစ္အေနျဖင့္ ငါတေကာ အေမရိကဝါဒကို ဆက္လက္က်င့္သုံးမည့္ အလားအလာမ်ိဳး မရွိေပ။ ရီပတ္ဘလီကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔လက္ထက္ က်င့္သုံးခဲ့သည့္ ငါတေကာ အေမရိကဝါဒေၾကာင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၏ ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ပုံရိပ္ ထိခိုက္ပ်က္စီးခဲ့ရသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ အေမရိ ကန္ ဦးေဆာင္မႈေအာက္၌ ခိုင္မာသည့္ မဟာမိတ္စနစ္တစ္ရပ္ ကို ဆက္ထိန္းထားမည္ဆိုလၽွင္ ႏိုင္ငံစုံပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ ႏိုင္ေရးမွာ မရွိမျဖစ္ အေရးႀကီးလာပါလိမ့္မည္။

“ရီပတ္ဘလီကန္သမၼတ ေဒၚနယ္ထရန္႔လက္ထက္ က်င့္သုံးခဲ့သည့္ ငါတေကာ အေမရိကဝါဒေၾကာင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၏ ကမၻာ့ေခါင္းေဆာင္ပုံရိပ္ ထိခိုက္ပ်က္စီးခဲ့ရသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္အစိုးရသစ္အေနျဖင့္ အေမရိကန္ ဦးေဆာင္မႈေအာက္၌ ခိုင္မာသည့္ မဟာမိတ္စနစ္တစ္ရပ္ကို ဆက္ထိန္းထားမည္ဆိုလၽွင္ ႏိုင္ငံစုံပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ႏိုင္ေရးမွာ မရွိမျဖစ္ အေရးႀကီးလာပါလိမ့္မည္။”

ေဒၚနယ္ထရန္႔ေခတ္တစ္ေလၽွာက္လုံးတြင္ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္မ်ားသည္ ႏိုင္ငံတကာ အေရးကိစၥမ်ား၌ ႏိုင္ငံစုံ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရး သေဘာတရားကို လက္ခံ ေၾကာင္း အႀကိမ္ႀကိမ္ ေျပာခဲ့ၾကသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ တ႐ုတ္အစိုးရလိုလားသည့္ ႏိုင္ငံစုံပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရး သေဘာ တရားမွာ အေျပာသက္သက္လား သို႔တည္းမဟုတ္ ႏိုင္ငံစုံ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရးကိုပင္ အားေပးမည့္ အေမရိကန္ အစိုးရသစ္ႏွင့္ ပတ္သက္၍ မူဝါဒလမ္းစဥ္သစ္ အစပ်ိဳးေပးႏိုင္ မည့္ လက္ေတြ႕သေဘာတရားလားဆိုသည္ကိုေစာင့္ၾကည့္ ရန္ အခ်ိန္အခါသင့္ၿပီျဖစ္သည္။ တ႐ုတ္ႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ ေထာင္စုတို႔သည္ မဟာဗ်ဴဟာၿပိဳင္ဘက္မ်ားအျဖစ္ ရပ္တည္ ေနသည့္တိုင္ တစ္ႏိုင္ငံႏွင့္တစ္ႏိုင္ငံ ခြဲထုတ္ရန္လည္း မလြယ္ကူေအာင္ အျပန္အလွန္ ခ်ိတ္ဆက္ဆက္ႏႊယ္ေနၾကေသာ ႏိုင္ငံမ်ားျဖစ္ၾကသည္။ သို႔ျဖစ္ရာ ႏိုင္ငံတကာ အေရးအရာမ်ားကို ႏိုင္ငံစုံ ပူးေပါင္းေဆာင္႐ြက္ေရး သေဘာတရားျဖင့္ ေျဖရွင္းေရးမူဝါဒေၾကာင့္ ႏိုင္ငံတကာကိစၥမ်ားတြင္ တ႐ုတ္ႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုအၾကား အျပဳသေဘာေဆာင္ သည့္ အဆက္အဆံမ်ား ေပၚထြက္လာႏိုင္ပါသည္။

ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ကူးစက္မႈ ကပ္ေဘးကာလအတြင္း စီးပြားေရးအရ ၿပိဳလဲမႈကို ကာကြယ္ရန္ စီးပြားေရး အင္အားႀကီး ႏိုင္ငံမ်ားအေနျဖင့္ ေဈးကြက္မ်ားအတြင္းသို႔ အေမရိကန္ ေဒၚလာ ဘီလီယံေပါင္းမ်ားစြာ အားျဖည့္ေပးခဲ့ရျခင္းေၾကာင့္ ကမၻာ့စီးပြားေရးမွာ ဘ႑ာေရးကပ္ဆိုက္မည့္အေျခအေနႏွင့္ ရင္ဆိုင္ေနရသည္။ ထိုသို႔ေသာအေျခအေနမ်ိဳးတြင္ တ႐ုတ္ႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုတို႔အေနျဖင့္ ကမၻာ့ဘ႑ာေရး တည္ၿငိမ္မႈကို ထိန္းထားေရးအတြက္ ခိုင္မာသည့္ ဘုံသေဘာ တူညီခ်က္မ်ိဳး ရယူႏိုင္သည္။ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံသည္ ကမၻာေပၚ၌ အရန္ႏိုင္ငံျခားေငြပမာဏ အမ်ားဆုံးကိုင္ထားႏိုင္ေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္သလို အေမရိကန္ေငြတိုက္စာခ်ဳပ္မ်ားကိုလည္း ဒုတိယ အမ်ားဆုံး ပိုင္ဆိုင္ထားေသာ ႏိုင္ငံျဖစ္သည္။ ကမၻာ့ဘ႑ာေရး ကပ္ဆိုက္မႈသည္ ကမၻာ့အႀကီးဆုံးကုန္သြယ္ေရးႏိုင္ငံျဖစ္ သည့္ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံအတြက္ေရာ စီးပြားေရးဖြံ႕ၿဖိဳးမႈအတြက္ ဘ႑ာ ေရးစနစ္ တည္ၿငိမ္မႈရွိရန္လိုသည့္ အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု အတြက္ပါ ဘုံျပႆနာတစ္ရပ္ျဖစ္သည္။

တစ္ခ်ိန္တည္းမွာပင္ တ႐ုတ္ႏွင့္ အေမရိကန္ျပည္ ေထာင္စုတို႔အၾကား တင္းမာမႈမ်ား အႏၲရာယ္ႀကီးမားေသာ ပဋိပကၡအျဖစ္ ေျပာင္းလဲမသြားေစေရးအတြက္ ေတာင္တ႐ုတ္ ပင္လယ္ႏွင့္ ထိုင္ဝမ္ေရလက္ၾကားကဲ့သို႔ေသာ ျပႆနာမ်ားကို ေျဖရွင္းႏိုင္ရန္ သင့္ေလ်ာ္သည့္ ပဋိပကၡစီမံခန္႔ခြဲမႈ ယႏၲရား စနစ္တစ္ခု ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား တည္ေဆာက္ထားေရးမွာ အေရးႀကီးလွသည္။

ေနာက္ဆုံး အေရးႀကီးသည့္အခ်က္မွာ ၂၀၂၂ ခုႏွစ္ ၾကားျဖတ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲမတိုင္မီ တ႐ုတ္ႏိုင္ငံႏွင့္ ပတ္သက္၍ ျပတ္သားရွင္းလင္းသည့္ မူဝါဒေရးဆြဲရမည့္ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္အစိုးရ သစ္ထံမွ ဘာကိုမၽွ အလြန္အကၽြံ မေမၽွာ္လင့္ေရး ျဖစ္သည္။ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္အစိုးရအဖြဲ႕ကလည္း ဦးစားေပးရမည့္ အလုပ္မ်ား စာရင္းတြင္ အေမရိကန္ျပည္သူမ်ားအၾကား အႀကီးအက်ယ္ ေသြးကြဲခဲ့ရသည့္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲအလြန္ကာလ၌ အမ်ိဳးသား ျပန္လည္ရင္ၾကားေစ့ေရး၊ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေရး၊ ကို႐ိုနာဗိုင္းရပ္စ္ ကူးစက္မႈ၏ အက်ိဳးဆက္ကို ခံစားေနရဆဲျဖစ္ေသာ အေမရိကန္စီးပြားေရးကို ေစ့ေဆာ္ အားေပးေရး၊ ၂၀၂၂ ခုႏွစ္ ၾကားျဖတ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲ၌ ထပ္မံ ေအာင္ပြဲခံေရးအတြက္ ဒီမိုကရက္တစ္ပါတီ၏ ႏိုင္ငံေရးဩဇာ ပိုမိုခိုင္မာလာေရးတို႔ ပါဝင္သည္။

တစ္ခ်ိန္တည္းမွာ ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္ အစိုးရသစ္သည္ ေဒၚနယ္ထရန္႔၏ ငါတေကာ ေကာမႈေၾကာင့္ ပ်က္စီးခဲ့ရသည့္ မဟာမိတ္မ်ားအၾကား အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စု၏ ဦးေဆာင္ မႈ အခန္းက႑ကို ျပန္လည္ျပင္ဆင္ထိန္းသိမ္းရန္ ဦးစားေပး ေဆာင္႐ြက္ရဦးမည္ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္၏ ခြန္အားသည္ စစ္အင္အားအေပၚတြင္သာမက ဒုတိယကမၻာစစ္ ၿပီးဆုံးၿပီးေနာက္ပိုင္း ေပၚထြက္လာသည့္ အေမရိကန္ဦးေဆာင္ေသာ မဟာမိတ္စနစ္အေပၚတြင္လည္း အေျချပဳေၾကာင္း ဂ်ိဳးဘိုင္ ဒင္ႏွင့္ ဒီမိုကရက္တစ္ဘက္သားမ်ားက နားလည္ထားၿပီး ျဖစ္သည္။ အေမရိကန္ႏွင့္ တ႐ုတ္ဆက္ဆံေရးတည္ၿငိမ္မႈ သည္ တ႐ုတ္အမ်ိဳးသား အက်ိဳးစီးပြားအတြက္ အေရးႀကီးေၾကာင္း တ႐ုတ္အစိုးရက အမွန္တကယ္ လက္ခံထားပါက အေမရိကန္ျပည္ေထာင္စုႏွင့္ပတ္သက္၍ မူဝါဒေရးရာ အေျပာင္းအလဲမ်ားကို ျပသရန္ တ႐ုတ္ေခါင္းေဆာင္ပိုင္း အတြက္ အခ်ိန္အခါႏွင့္ အခြင့္အလမ္း ရွိလာပါလိမ့္မည္။ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးႏွင့္ ႐ိုးရွင္းပြင့္လင္းေရးတို႔ကို လက္ခံ မည့္ တ႐ုတ္အစိုးရ၏ဆုံးျဖတ္ခ်က္ႏွင့္ ႏိုင္ငံတကာအေရးအရာမ်ား၌ ရွိရင္းစြဲ စည္းကမ္းမ်ား၊ မူဝါဒမ်ားႏွင့္ စည္းမ်ဥ္းမ်ားအေပၚ တ႐ုတ္အစိုးရက ေလးစားမႈတို႔ကို မူဝါဒအေျပာင္းအလဲမ်ားျဖင့္ သက္ေသတည္ႏိုင္ခဲ့လၽွင္ တ႐ုတ္ႏွင့္အေမရိကန္ဆက္ဆံေရး လည္း ေျပာင္းလဲသြားႏိုင္ပါသည္။

ဂ်ိဳးဘိုင္ဒင္အစိုးရသစ္လက္ထက္တြင္ တ႐ုတ္ႏွင့္ အေမရိကန္တို႔၏ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈသည္ ထိန္းထိန္းဆဆရွိသည့္ ၿပိဳင္ဆိုင္မႈ ျဖစ္လာႏိုင္စရာအေၾကာင္းရွိသည္။ စင္စစ္အားျဖင့္ ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တ႐ုတ္-အေမရိကန္ ဆက္ဆံေရး အနာဂတ္ကို ေဘးသင့္ေစမည့္ အႏၲရာယ္အစစ္အမွန္မွာ ႏွစ္ႏိုင္ငံအၾကား မဟာဗ်ဴဟာအားၿပိဳင္မႈမဟုတ္ပါ။ ေခတ္အဆက္ ဆက္တန္ဖိုးထားခဲ့ၾကေသာ ကစားပြဲစည္းမ်ဥ္းမ်ားကို ႏွစ္ ႏိုင္ငံစလုံးက မလိုက္နာဘဲ အျမင္က်ဥ္းေျမာင္းစြာ အဓိပၸာယ္ ဖြင့္ဆိုထားေသာ ကိုယ္ပိုင္အက်ိဳးစီးပြားမ်ားကိုသာ အေျခ တည္ကစားသည့္ အားၿပိဳင္ပြဲမွ ထြက္ေပၚလာမည့္ မေရမရာ ရလဒ္မ်ားေၾကာင့္သာ ကမၻာ့ၿငိမ္းခ်မ္းေရးႏွင့္ တ႐ုတ္-အေမ ရိကန္ ႏွစ္ႏိုင္ငံ ဆက္ဆံေရးအနာဂတ္ ထိခိုက္သြားႏိုင္ပါသည္။

(Nikkei Asia သတင္းစာပါ What a Biden victory means for china ကို ျပန္ဆိုသည္)

ေရးသူ – ဗ်ည္းႏြဲ႕