၂၀၂၀ျပည့္ႏွစ္၏ထင္ရွားသည့္ႏိုင္ငံေရးျဖစ္စဥ္မ်ား

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္သည္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္၏ အစိုးရပထမသက္တမ္းေနာက္ဆုံးႏွစ္ျဖစ္ၿပီး အတြင္း ႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားျဖစ္သည့္ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး ၊ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒျပင္ဆင္ေရး ကဲ့သို႔ေသာ အေရး ပါသည့္ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈအခ်ိဳ႕ကို လုပ္‌ေဆာင္ခဲ့ေသာ္လည္း ကပ္ေရာဂါျပႆနာေျဖရွင္းေနရျခင္း၊ စီးပြားေရး က်ဆင္းမႈကိုကုစားေနရျခင္းႏွင့္ေ႐ြးေကာက္အႏိုင္ရေရးတို႔ကို အေလးေပးလုပ္ေဆာင္ေနသည့္အတြက္ အားရဖြယ္အေျပာင္းအလဲမ်ား ထြက္ေပၚလာျခင္းမရွိသည္ကို ေတြ႕ရမည္ျဖစ္သည္။

အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္အေနႏွင့္မၾကာမီကာလအတြင္းဒုတိယသက္တမ္းအစိုးရအဖြဲ႕ကိုဆက္လက္တာဝန္ယူရေတာ့မည္ျဖစ္ၿပီးအေျပာင္းအလဲမ်ားကိုဆက္လက္အရွိန္ျမႇင့္လုပ္ေဆာင္ရန္ေနသည္ျဖစ္ရာ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္အတြင္း ႏိုင္ငံေရး ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားအနက္မွသိသာထင္ရွားသည့္ေဆာင္႐ြက္ခ်က္တခ်ိဳ႕ႏွင့္ယင္းတို႔၏အက်ိဳးဆက္မ်ားကိုစံေတာ္ခ်ိန္က စုစည္းတင္ျပလိုက္ပါသည္။ ယခုစုစည္းမႈသည္ စံေတာ္ခ်ိန္၏ သီးျခားစုစည္းထားသည့္အခ်က္အလက္မ်ားလည္းျဖစ္ပါသည္။

ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး

ႏိုင္ငံေတာ္သမၼတ ဦးဝင္းျမင့္သည္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္ ဧၿပီလကေျပာၾကားခဲ့သည့္ ျမန္မာ့ႏွစ္သစ္ ကူးမိန႔္ခြန္းတြင္ တရားဥပ ေဒစိုးမိုးေရး၊ အမ်ိဳးသားျပန္လည္သင့္ျမတ္ေရးႏွင့္ ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ဒီမိုကေရစီ ဖက္ ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု တည္ေဆာက္ေရးတို႔တြင္ ေရွ႕ဆက္လုပ္ေဆာင္ရရန္ ဆႏၵရွိေနၿပီး အစိုးရအေနျဖင့္ ၿငိမ္းခ်မ္း ေရးအတြက္ ျပဳျပင္ေျပာင္း လဲရမည့္အခ်ိန္ျဖစ္ၿပီး၊ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားလုပ္ေနေၾကာင္းမိန႔္ခြန္းတြင္ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

ႏိုင္ငံေရးက႑ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲေရးတႊု္ ျမင္သာသည့္ ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈ ရွိသကဲ့သို႔ မျမင္မထင္ သည့္ျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈရွိခဲ့ ေၾကာင္းလည္း မိန႔္ခြန္းတြင္ ထည့္သြင္းေျပာၾကားခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း ျဖစ္ပြားေနေသာ တိုက္ပြဲမ်ား၏ အရွိန္ကိုေလ်ာ့ခ်ႏိုင္ခဲ့ျခင္းမရွိသလို အပစ္အခတ္ရပ္စဲေရး စာခ်ဳပ္ တြင္မပါဝင္ေသးသည့္ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕မ်ားႏွင့္လည္း ေတြ႕ဆုံမႈမ်ားေႏွာင့္ေႏွးခဲ့သည္။

မတ္လ ၂၃ ရက္တြင္ ရခိုင္လက္နက္ကိုင္အဖြဲ႕ ( AA ) ကို အစိုးရက အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕အစည္းအျဖစ္ ေၾကညာခဲ့ၿပီး ေနာက္ျမန္မာ့တပ္မေတာ္ႏွင့္ AA ၾကား ပိုမိုဆိုး႐ြားသည့္ လက္နက္ကိုင္ပဋိပကၡဆီသို႔ ဦးတည္ခဲ့ၿပီး ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း စစ္ေဘးေၾကာင့္ ေရွာင္တိမ္းခဲ့ရသည္ တစ္သိန္းခြဲ အထိရွိခဲ့သည္။ ယခုႏွစ္အတြင္း တိုက္ပြဲျဖစ္ပြားမႈအမ်ားဆုံး ျဖစ္ၿပီး တိုက္ပြဲ ျဖစ္ပြားမႈ အႀကိမ္ ကိုးဆယ္ခန႔္ ရွိခဲ့သည္။

အစိုးရသည္၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြင္းက က်င္းပႏိုင္ခဲ့ျခင္းမရွိသည့္ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ ၂၁ ရာစု ပင္လုံ စတုတၳအစည္းအေဝးကို ကပ္ေရာဂါ ၾကားမွပင္ ၾသဂုတ္ လအတြင္းက က်င္းပခဲ့သည္။

အဆိုပါအစည္းအေဝးတြင္ ျပည္ေထာင္စုသေဘာတူစာခ်ဳပ္ အစိတ္အပိုင္း (၃ )ကို ခ်ဳပ္ဆိုႏိုင္ခဲ့ၿပီး ဒီမိုကေရစီႏွင့္ ဖက္ဒရယ္စနစ္ကို အေျခခံသည့္ ျပည္ေထာင္စုတည္ေဆာင္ေရး ဆိုင္ရာ လမ္းၫႊန္အေျခခံမႈမ်ား ကို အေကာင္ အထည္ေဖၚရမည္ျဖစ္သည္။

ယခုႏွစ္အတြင္း အစိုးရ ၊ တပ္မေတာ္ ၊ တိုင္းရင္းသားလက္နက္ကိုင္တပ္ဖြဲ႕မ်ား၏ ႏိုင္ငံေရးအရ တရားဝင္ေဆြးေႏြးခဲ့မႈမွာ ျပည္ေထာင္စုၿငိမ္းခ်မ္းေရး ညီလာခံ ၂၁ ရာစုပင္လုံ စတုတၱအႀကိမ္အစည္းအေဝး တြင္သာေဆြးေႏြးႏိုင္ခဲ့ၿပီး က်န္ ေဆြးေႏြးမႈမ်ားမွာ အလြတ္သေဘာေတြ႕ဆုံမႈမ်ားသာရွိခဲ့သည္။

သို႔ေသာ္အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲအၿပီးတြင္ AA သည္ ရခိုင္ျပည္နယ္အတြင္း ေ႐ြးေကာက္ပြဲမက်င္းပႏိုင္ခဲ့သည့္ေနရာမ်ားကို ျပန္လည္က်င္းပေပးရန္ ေၾကညာခ်က္ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီးေနာက္ တပ္မေတာ္သည္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ ( AA ) ကို ယခင္က သုံးစြဲခဲ့ သည့္အၾကမ္းဖက္အဖြဲ႕အစည္း ဟုေသာ စကားရပ္ကို ေရွာင္ရွားကာ သုံးႏႈန္းၿပီး အလြတ္သေဘာေတြ႕ဆုံမႈ တစ္ႀကိမ္ ျပဳလုပ္ခဲ့သည္။

ထို႔အျပင္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲအၿပီးတြင္ တပ္မေတာ္ႏွင့္ ရကၡိဳင့္တပ္ေတာ္ ( AA ) တို႔သည္ လတ္တေလာ အပစ္အခတ္မ်ား ရပ္စဲေနသည္မွာ ႏွစ္လေက်ာ္ၾကာျမင့္ခဲ့ၿပီျဖစ္သည္။

မေအာင္ျမင္ခဲ့သည့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒျပင္ဆင္ေရး

အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီပါတီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္၏ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေၾကညာစာတမ္းပါ အဓိကအခ်က္ျဖစ္သည့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးသည္ ၂၀၂၀ ခုႏွစ္အတြင္းမွ မဟုတ္ဘဲ အစိုးရ သက္တမ္းငါးႏွစ္အတြင္း ထင္သေလာက္ အရာမေရာက္ခဲ့ေၾကာင္းႏိုင္ငံေရးေလ့လာသူတို႔ကမွတ္ခ်က္ျပဳၾကသည္။

၂၀၁၉ ခုႏွစ္အတြင္းကအရွိန္ျမင့္ စတင္ခဲ့ေသာ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒ ျပင္ဆင္ေရးသည္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲက်င္းပရန္ ၈ လအလိုတြင္ ရပ္ဆိုင္းခဲ့ရသည္။ ျပင္ဆင္ေရး ပုဒ္မ ၁၃၅ ခုကိုမဲခြဲဆုံးျဖတ္သည့္အခါ မသန္မစြမ္း အစား မသန္စြမ္း ႏွင့္ အိုမင္းမစြမ္းအစား သက္ႀကီး႐ြယ္အို ဟုေသာစကားရပ္ကို အစားထိုးေျပာင္းလဲရန္သာ အတည္ျဖစ္ခဲ့ၿပီး က်န္ ပုဒ္မ မ်ားကိုျပင္ဆင္ႏိုင္ခဲ့ျခင္းမရွိေပ။

ထို႔အျပင္ ျပည္လုံးကြၽတ္ဆႏၵ ခံယူရမည့္ ဥပေဒပုဒ္မ တစ္ခုအျဖစ္ တိုင္းေဒသႀကီးႏွင့္ ျပည္နယ္ဝန္ႀကီးမ်ား ခန႔္အပ္တာဝန္ေပးရာတြင္ “လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ မ်ားထဲကျဖစ္ေစ၊ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ မဟုတ္သူမ်ားထဲကျဖစ္ေစ သတ္မွတ္ထားသည့္အရည္အခ်င္းမ်ား ႏွင့္ ျပည့္စုံေသာ” ဟူေသာ မူလျပဌာန္းခ်က္ ပါစကားရပ္ကို “သတ္မွတ္ထားသည့္ အရည္အခ်င္းမ်ားႏွင့္ ျပည့္စုံေသာ”ဟုေသာစကားရပ္ကို ေျပာင္းလဲအတည္ျပဳရန္ျဖစ္သည္။

၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲ

ယခုႏွစ္သည္ အစိုးရသက္တမ္းေနာက္ဆုံးႏွစ္ လည္းျဖစ္ၿပီး ေ႐ြးေကာက္ပြဲအႀကိဳကာလတြင္ တစ္ သီးပုဂၢလ ဝင္ေရာက္ ယွဥ္ၿပိဳင္သူမ်ား ၊ တျခားေသာႏိုင္ငံေရးပါတီမ်ားထက္ အာဏာရ အမ်ိဳးသား ဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီကမဲဆြယ္ စည္း႐ုံးေရးလုပ္ငန္းမ်ားတြင္ အသာစီးရခဲ့သည္။

ေ႐ြးေကာက္ပြဲမက်င္းပမီ မဲဆြယ္စည္း႐ုံးေရးကာလ ေအာက္တိုဘာလ ၁၄ ရက္တြင္ ရခိုင္ျပည္နယ္ေတာင္ကုတ္ၿမိဳ႕နယ္ မွ ဝင္ေရာက္ယွဥ္ၿပိဳင္မည့္ ျပည္သူ႔လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚနီနီေမျမင့္ ၊ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ေဒၚခ်စ္ခ်စ္ေခ်ာ၊ ျပည္နယ္လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးမင္းေအာင္တို႔ကို AA ကဖမ္းဆီးေခၚေဆာင္ သြားခဲ့သည္။

ထို႔ေနာက္ တပ္မေတာ္ ၊ အင္အားႀကီးအတိုက္အခံပါတီ ျဖစ္သည့္ ျပည္ေထာင္စုႀကံ့ခိုင္ေရးႏွင့္ဖြံ႕ၿဖိဳးေရးပါ တီ တို႔ႏွင့္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကေရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီတို႔အၾကားႏိုင္ငံေရးအားၿပိဳင္မႈသည္ ပိုမို ျပင္းထန္လာခဲ့သည္။

၂၀၂ဝျပည့္ႏွစ္ပါတီစုံဒီမိုကေရစီေ႐ြးေကာက္ပြဲ အႀကိဳကာလတြင္ ျဖစ္ေပၚခဲ့သည့္အေျခအေနမ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ တပ္မေတာ္က သေဘာထားထုတ္ျပန္ခဲ့ရာတြင္ ျပည္ေထာင္စုေ႐ြးေကာက္ပြဲေကာ္မရွင္အေနျဖင့္ႀကိဳတင္ျပင္ဆင္ခ်ိန္ ေလးႏွစ္ေက်ာ္ရေသာ္လည္း ႀကိဳတင္ဆႏၵမဲထည့္သည့္စာအိတ္၊ မဲပုံးမ်ားကိုအဆင့္တန္းမီေအာင္ေဆာင္႐ြက္ဖို႔အားနည္းဟု တပ္မေတာ္က ႏိုဝင္ဘာ ၂ ရက္ေန႔တြင္ေၾကညာခဲ့သည္။

အစိုးရဘက္မွလည္း တပ္မေတာ္၏ထုတ္ျပန္ခ်က္သည္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒပါ ျပဌာန္းခ်က္မ်ားႏွင့္ မညီေၾကာင္း ျပန္လည္တုံ႔ျပန္ခဲ့ၿပီး ေ႐ြးေကာက္ပြဲမတိုင္ခင္အထိ တပ္မေတာ္သည္ ေၾကညာခ်က္ ႏွစ္ေစာင္ ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

ထိုသို႔ ႏိုင္ငံေရးအားၿပိဳင္မႈ ျပင္းထန္လာၿပီးေနာက္ တပ္မေတာ္ကာကြယ္ေရး ဦးစီးခ်ဳပ္သည္ ၎ပုံေဖၚလိုသည့္ ႏိုင္ငံေရးရည္မွန္းခ်က္ကို ထည့္သြင္းသတင္းစကားပါးခဲ့သည္။

“ကိုယ္ေ႐ြးခ်ယ္လိုက္တဲ့သူဟာမိမိေဒသနဲ႔ႏိုင္ငံကိုေကာင္းမြန္စြာအက်ိဳးျပဳႏိုင္ဖို႔လိုတယ္။လူေ႐ြးမွားရင္အခက္အခဲမ်ားစြာႀကဳံလာမယ္။ ေ႐ြးခ်ယ္တင္ေျမႇာက္ရာမွာလည္းဒီမိုကေရစီနည္းလမ္းတက်ေဆာင္႐ြက္ရမယ္။

႐ိုးသားမွန္ကန္စြာေဆာင္႐ြက္ ရမယ္။ သမာသမတ္ရွိရမယ္။ မည္သို႔ေသာနည္းလမ္းမက်တဲ့ ေဆာင္႐ြက္မႈမ်ိဳးမဆိုယုံၾကည္မႈ ကင္းမဲ့ေစတယ္ဆို တာကိုသတိျပဳရမယ္။

ျပည္သူ႔ဆႏၵနဲ႔အညီႏိုင္ငံေတာ္ကိုအုပ္ခ်ဳပ္ျခင္းဟာလည္း ဒီမိုကေရစီနဲ႔ အႏွစ္ သာရျဖစ္ တယ္”ဟုဗိုလ္ခ်ဳပ္မႉးႀကီးမင္း ေအာင္လႈိင္က ဆိုခဲ့သည္။

ႏိုဝင္ဘာ ၈ ရက္တြင္ က်င္းပခဲ့သည့္ အေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲတြင္ အမ်ိဳးသားဒီမိုကရစီအဖြဲ႕ခ်ဳပ္ပါတီက ေသာင္ၿပိဳ ကမ္းၿပိဳ အႏိုင္ရၿပီးေနာက္ ႏိုဝင္ဘာ ၂၁ ရက္တြင္ ရွမ္းျပည္နယ္ အမ်ိဳးသားလႊတ္ေတာ္မဲဆႏၵနယ္ အမွတ္ (၁ )မွ အႏိုင္ရ လႊတ္ေတာ္ကိုယ္စားလွယ္ ဦးထိုက္ေဇာ္သည္ ေသနတ္ျဖင့္ပစ္သတ္ခံရခဲ့ရသည္။ အဆိုပါျဖစ္ရပ္သည္ ၁၉၉၀ ျပည့္ႏွစ္ေ႐ြးေကာက္ပြဲ အၿပီး အေထြေထြ ေ႐ြးေကာက္ပြဲ ေလးႀကိမ္တြင္ထင္ရွားေသာ ျဖစ္ရပ္တစ္ခုလည္းျဖစ္သည္။

ထို႔ေနာက္ တပ္မေတာ္သည္ ေ႐ြးေကာက္ပြဲျဖစ္စဥ္မ်ားႏွင့္ ပတ္သက္၍ တပ္မေတာ္၊တပ္ရင္း၊တပ္ဖြဲ႕မ်ားက တပ္မေတာ္သား မ်ားႏွင့္အိမ္ေထာင္စုဝင္မ်ားဆႏၵမဲေပးခဲ့သည့္ ၿမိဳ႕နယ္ ၂၁၈ၿမိဳ႕နယ္ကေ႐ြးေကာက္ပြဲျဖစ္စဥ္မ်ား ကိုျပန္လည္စိစစ္သုံးသပ္ရန္ စစ္ေဆးရာတြင္ လိုအပ္သည့္ စာ႐ြက္စာတမ္းမ်ားကို ကူးယူခြင့္ေတာင္းသည့္အခါ သက္ဆိုင္သည့္ေ႐ြး ေကာ္ အဖြဲ႕ခြဲ အဆင့္ဆင့္ အေနျဖင့္ သက္ေသခံဥပေဒပုဒ္မ ၇၄၊၇၆အရ ျပည္သူႏွင့္ သက္ဆိုင္သည့္ စာတမ္း အမွတ္ အသားမ်ားကို ဥပေဒႏွင့္အညီ ကူးယူခြင့္ေပးေရးၫႊန္ၾကားရန္ေမတၱာရပ္ခံခဲ့သည္။

ဒီဇင္ဘာ ၂၄ ရက္တြင္ တပ္မေတာ္သည္ မဲစာရင္းစိစစ္ေတြ႕ရွိခ်က္မ်ားႏွင့္ပတ္သက္၍ ထုတ္ျပန္ခဲ့ၿပီး မဲဆႏၵနယ္ ေလးခုတြင္ မဲစာရင္း ခုနစ္ေသာင္းေက်ာ္လြဲေနေၾကာင္း သတင္းထုတ္ျပန္္ခဲ့သည္။ ထို႔ေနာက္ ဒီဇင္ဘာ ၂၆ မဲစာရင္းစိစစ္မႈတြင္ မဲဆႏၵနယ္ ေလးေနရာတြင္ မဲစာရင္းေျခာက္ေသာင္းေက်ာ္လြဲေနေၾကာင္း ထုတ္ျပန္ခဲ့သည္။

အခ်ဳပ္ဆိုရလွ်င္ ၂၀၂၀ ျပည့္ႏွစ္သည္ ႏိုင္ငံေရးျပဳျပင္ေျပာင္းလဲမႈမ်ားထက္ ေထြေထြေ႐ြးေကာက္ပြဲအတြက္သာ အစိုးရ သည္အာ႐ုံစိုက္မႈမ်ားခဲ့ၿပီး ျပည္တြင္းၿငိမ္းခ်မ္းေရး၊ ဒီမိုကေရစီဖက္ဒရယ္ျပည္ေထာင္စု ႏွင့္ ၂၀၀၈ ဖြဲ႕စည္းပုံအေျခခံ ဥပေဒျပင္ဆင္ေရးမ်ားအရာမေရာက္ခဲ့သည့္ႏွစ္လည္းျဖစ္ပါသည္။

သတင္းစုစည္း-ေက်ာ္သက္ေအာင္၊မိုးသိမ့္ႏိုင္